عنصر شخصيت در حكايت هاي حديقه سنايي

حدیقه الحقیقه و شریعه الطریقه از برجسته ‌ترین و تأثیرگذارترین مثنوی ‌های عرفانی- تعلیمی ادب پارسی و مهم‌ ترین اثر ابوالمجد مجدودبن آدم سنایی غزنوی (6 هـ. ق) است. سنایی پس از یك دیباچه دراز آهنگ منثور، مطالب و موضوع‌ های این منظومه را، كه تعداد آنها در بیشتر نسخه ‌ها به 10000 بیت می‌ رسد، در ده باب گنجانده است و برای بیان روشن ‌تر و استوار‌تر مقاصد خود، كه اغلب، مسائل غامض و بلند عرفانی هستند، از نوع ادبی پرتأثیر حكایت بهره برده و در لابه ‌لای مطالب اصلی كتاب، حكایت‌ های نسبتاً زیادی را گنجانده كه تعداد آنها در مجموع به 112 حكایت می‌ رسد. این حكایت‌ ها اغلب با عنوان‌ هایی نظیر: «التمثل فی، التمثیل فی، حكایت در، و داستان...» از متن اصلی جدا می‌ شوند و از نظر كوتاهی و بلندی متفاوتند و بی ‌شك در ساده كردن و پرتأثیر كردن زبان حدیقه، نقش فراوان دارند. برای به انجام رسانیدن این پژوهش پس از بررسی شخصیت‌ های اصلی این حكایت ‌ها، آنها را در پنج‌ گونه مذهبی - عرفانی، تاریخی - اسطوره ‌ای، تیپیك، همراز، تمثیلی و نمادین جای دادیم و از دیدگاه عنصر داستانی «شخصیت» بدان‌ ها نگریستیم. سعی شد بخشی از یافته‌ های تحقیق در چند جدول نمایش داده شود.