عوامل موثر بر تنوع زراعي محصولات كشاورزي

كشاورزي در ايران به دليل وجود تنوع آب ‌و هوايي، پراكندگي و كوچكي مزارع در بيش‌تر نقاط كشور، فعاليتي با ريسك بالا است كه به وسيله‌ي كشاورزان منجر به كاربرد راه‌كارهايي براي مقابله با اين شرايط شده است. يكي از راه‌كارهاي عمده، استفاده از تنوع زراعي است. اندازه‌گيري ميزان تنوع محصولات كشاورزي از طريق شاخص‌هاي متنوعي به دست مي‌آيد. با محاسبه‌ي ميزان تنوع و عوامل موثر بر آن مي‌توان راه‌كارهاي سياستي مهمي در جهت كاهش ريسك توليد محصولات خاص و استراتژيك و در نتيجه افزايش توليد در سطح كشور به‌كار بست. براي به دست آوردن تنوع در اين مطالعه، نخست با استفاده از داده‌هاي پنج محصول گندم، جو، برنج، ذرت و پنبه در شش استان آذربايجان شرقي، خراسان رضوي، خوزستان، فارس، كرمانشاه و گيلان طي سال‌هاي 1385-1371 به اندازه‌گيري شاخص تنوع آنتروپي اقدام و پس از آن با استفاده از تخمين رگرسيوني داده‌هاي تركيبي به روش اثرات ثابت به بررسي عوامل موثر بر تنوع پرداخته شد. نتايج نشان داد، عوامل بررسي شده در اين مطالعه كه از قيمت محصولات زراعي، متوسط هزينه‌ي توليد سالانه‌ي محصولات، متوسط درآمد كشاورزي و غيركشاورزي خانوارهاي روستايي، بيمه‌ي محصولات، مقدار صادرات، واردات و يارانه‌ها تشكيل مي‌شود؛ رابطه‌ي معناداري با شاخص تنوع دارد. افزون بر آن، با توجه دقيق‌تر به روابط موجود و محاسبه‌ي شاخص‌هاي اقتصادي در توليدات كشاورزي مي‌توان به ايجاد امنيت غذايي در سطح كشور كمك كرد.