بررسي اثر تنظيم‌ كننده‌هاي مختلف رشد بر استقرار ريزنمونه‌هاي گياه دارويي صبرزرد (Aloe barbadensis Mill.)

Study of effects of different plant growth regulators on explantʹs establishment of Aloe vera {Aloe barbadensis Mill,)

گياه دارويي صبرزرد با نام علمي Aloe barbadensis Mill. يكي از گياهان دارويي مهم متعلق به تيره Liliaceae به شمار مي‌رودكه امروزه در سطح وسيع از طريق كشت درون شيشه‌اي تكثير مي‌گردد. با توجه به اهميت مرحله استقرار در كشت درون شيشه?اي، اين تحقيق نيز به منظور تعيين بهترين محيط‌ كشت جهت استقرار ريزنمونه‌هاي گياه دارويي آلوئه‌ورا صورت گرفت. ابتدا ميزان باززايي دو نوع ريزنمونه جوانه‌هاي جانبي و جوانه‌هاي انتهايي بر روي 8 محيط كشت مختلف بررسي شد و جوانه انتهايي به عنوان بهترين نوع ريزنمونه انتخاب شد. سپس به منظور تعيين مناسب‌ترين محيط كشت آزمايشي به صورت فاكتوريل با دو عامل اكسين در چهار سطح (1 ميلي‌گرم در ليتر IAA، 5/0 ميلي‌گرم در ليتر IAA، 1 ميلي‌گرم در ليتر IBA، 5/0 ميلي‌گرم در ليتر IBA) و سيتوكينين در دو سطح (BA و كينتين هر كدام به ميزان 1 ميلي‌گرم در ليتر) در قالب طرح پايه كاملا تصادفي در 3 تكرار انجام شد. بعد از گذشت 35 روز بيشترين ميزان باززايي در محيط كشت داراي 1 ميلي‌گرم در ليتر BA و 5/0 ميلي‌گرم در ليتر IAA با توليد 6 شاخساره 3/2 سانتيمتري بدست آمد كه اين نتايج نسبت به ساير مطالعات انجام شده، ميزان و سرعت پرآوري بالاتري را نشان مي‌دهد. از آنجايي كه در مرحله استقرار كشت درون شيشه?اي تعداد بيشتر ريزنمونه با اندازه كوچك مورد توجه است اين بررسي روشي مناسب را جهت استقرار ريزنمونه‌هاي آلوئه ورا پيشنهاد مي‌كند.

Aloe {Aloe barbadensis Mill) is one of the most important medicinal plants belonging to Liliaceae family that nowadays is propagated by in vitro culture in high-scale propagation. Because of the impotance of the establishment stage in in vito culture of this plant, this study was conducted to investigate the best media culture for Aloe explants establishment. First, the proliferation rate of two kind of explants (Shoot tips and auxiliary buds) were evaluated on 8 media cultures and shoot tips selected as the best explants. Then, in order to determine the best media culture an experiment was conducted in factorail design with two factors: auxins in four levels (1 mgl"1 IAA, 0.5 mgl"1 IAA, 1 mgl^IBA, 0.5 mgl^IBA) and cytokinins in two levels (BA and Kinetin at 1 mgl"1) in a complete randomised design with 3 replications. After 35 days the highest rate of prolifration earned on the media contained 0.5 mgl"1 IAA and 1 mgl"1 B A with 6.0 shoots per explant and 2.3 cm length, that is higher and faster than other related reports. Since on the stablishment stage of in vitro culture regnaration of the highest shoot number per explant with small size has considerable attention, this protocol suggestes an appropriate method for establishment of Aloe explants.