توسعه انساني به مثابه فرايندهاي درهم تنيده

Human Development as Interwoven Processes

برنامه توسعه سازمان ملل، گزارش بيستم توسعه انساني را كه در سال 2010 انتشار خواهد يافت، به بازانديشي در توسعه انساني اختصاص داده است. در اين مقاله، ضمن بررسي تحول اين مفهوم در طي بيست سالي كه از مطرح شدن آن مي‌گذرد، آراي محبوب‌الحق و آمارتيا سن را مورد بررسي قرار مي‌دهيم و سپس بر انديشه‌هاي اينگلهارت و ولزل تمركز مي‌كنيم كه مي‌كوشند تبييني از فرايندهاي توسعه ارايه دهند. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه ايده توسعه انساني نه تنها بر اهداف و سياست‌هاي توسعه تاثير گذاشته است، بلكه در درك فرايند توسعه نيز موثر بوده است. با اين حال، نگاه خطي اينگلهارت و ولزل به توسعه انساني، دربرگيرنده همه واقعيت اين فرايند نيست و در دنياي واقعي، توسعه اقتصادي- اجتماعي، تغيير فرهنگي و دموكراتيك شدن فرايندهاي درهم‌تنيده‌اي هستند و نمي‌توان اصالت آغاز فرايند توسعه انساني را يكي از آنها دانست و بي‌شك انجام تحقيقات بين‌رشته‌اي، به درك بهتر اين فرايندها كمك خواهد كرد.

United Nation Development Program has announced the 20th Human Development Report in 2010 .This Report is devoted to rethinking of human development. In this article we review the changes in this concept during the last 20 years and analyze the view points of Mahbub Ul Haq and Amartya Sen. Then we focus on Inglehart and Welzelʹs ideas that provide explanation of human development process. The research findings show that the concept of human development not only affects the goals and policies of development but also it influences the understanding of development process. However the liner explanations of Inglehart and Welzel from human development do not cover the whole subject. In real world conditions, socioeconomic development, cultural change and democratization are interwoven processes and one cannot say that human development begins with one of them and we believe that interdisciplinary research will be helpful to better understanding of these processes. Key words: Human Development, Development theory, institution, process of development, social change.