ارزيابي ژرم پلاسم گندم در مقابل تنش شوري

Evaluation of Wheat Germplasm in Response to Salinity Stress

براي اصلاح تحمل شوري گندم از طريق شناسائي و انتقال ژن¬هاي تحمل شوري به ارقام سازگار، تنوع بين واريته¬اي كافي نيست و غربال¬سازي ژرم¬پلاسم گندم ضروري است. به-منظور ارزيابي ژرم¬پلاسم گندم، 34 نمونه مختلف از چهار گونه از ژرم¬پلاسم گندم شامل: نمونه¬هاي هگزاپلوئيد (AABBDD)، تتراپلوئيد (AABB)، ديپلوئيد (DD) و ديپلوئيد با ژنوم (AA) كه از مناطق مختلف ايران جمع¬آوري شده بودند، در دو محيط بدون شوري و با تنش شوري، در يك طرح آشيانه¬اي فاكتوريل (تقاطعي) با سه تكرار در گلخانه مورد ارزيابي قرار گرفتند. صفات وزن خشك بيولوژيك، نسبت آب بافت گياهي به وزن خشك (WC)، غلظت Na+ و تحمل استرس (ST) اندازه¬گيري گرديدند. همبستگي معني¬داري بين شاخص تحمل و مقدار سديم بافت گياهي و WC وجود داشت. برآورد ضريب تغييرات ژنتيكي صفات از طريق اميدهاي رياضي، نشان داد كه جمعيت از تنوع ژنتيكي معني¬داري برخوردار است. تجزيه كلاستر براساس روش WARD، كليه ژنوتيپ¬ها را در فاصله 4/7 در چهار گروه قرار داد و فاصله دورترين افراد 2/22، و كمترين فاصله بين افراد 89/0 برآورد شد و مطابقت خوبي بين نتايج حاصل از تجزيه كلاستر و ضريب تغييرات ژنتيكي وجود داشت. در داخل گونه¬هاي مختلف، نمونه¬هائي با غلظت سديم زياد و تحمل بالا و نمونه¬هائي با سديم كم و تحمل بالا مشاهده شد. به¬منظور اصلاح گندم نان در مقابل شوري، بايد از تنوع موجود در ساير گونه¬هاي خويشاوند گندم و جمع كردن مكانيزم¬هاي دفع و تحمل سديم در داخل يك ژنوتيپ با كمك ماركرهاي ملكولي، بهره جست.

To improve bread wheat salt tolerance, new genetic sources of salt tolerance are indispensable, and this requires a screening of wheat germplasm. In order to evaluate bread wheat germplasm, 34 accessions including; hexaploid wheats (AABBDD), tetraploid (AABB) and wild relative diploids (DD and AA genome) collected from different regions of Iran were evaluated under normal vs. salinity stress (NaCl) conditions, using a factorial experiment in a hierarchical design with three replications. The assessed characters were biological dry weight, tissue Water Content (WC; shoot H20 per dry shoot mass), Na+ and stress tolerance index (ST). Stress tolerance was significantly correlated with tissue Na+ concentration and WC. The estimated coefficient of genetic variability (%CVg) via expected mean squares showed that there is a significant genetic diversity in population. Cluster analysis on the basis of Wardʹs method rendered all the accessions clustered into four clusters at a distance of 7.4. There was a good consistence between clustering results and %CVg. Some accessions were observed with a high shoot Na+ concentration and a high level of ST while some with low Na+ along with high ST. Therefore, breeding for improved ST in bread wheat needs a selection for traits related to both Na+ exclusion and tissue tolerance as well as pyramiding of both into breederʹs lines, using Marker-assisted selection that has the potential to accelerate this breeding process.