تاملي در تجرد نفس صدرايي

تاملي در تجرد نفس صدرايي

تجرد نفس از نگاه ملاصدرا تفسيري در مقابل نظريه تجرد نفس قايلان به حدوث نفس مجرد است. ارايه تصويري از تجرد نفس از نظر ملا صدرا مي‏تواند درك بهتري را از چگونگي نظريه حدوث جسماني و بقاي روحاني نفس، رابطه نفس و بدن و چگونگي تبديل جسماني به مجرد موجب شود. با استفاده از اصول فلسفه صدرايي و همچنين لوازم فلسفي‏ آنها مي‏توان به تبيين چگونگي تجرد نفس پرداخت. اين نظريه از سويي در تقسيم تجرد به برزخي و عقلي و از سوي ديگر در چگونگي تجرد عقلي نفس با نظريه قايلان به حدوث نفس مجرد متفاوت است. بر اساس اصالت وجود ملاك در وحدت و كثرت اشياي وجود آنهاست. در حركتي كه جوهر نفس انساني در مراتب تشكيكيِ وجود، دارد به هر مرتبه بالاتر كه وارد مي‏شود آن مرتبه اصل وجودش و ساير مراتب جزو لوازم و شيون نفس به حساب مي‏آيند. لذا نفسي كه به مرتبه تجرد عقلي مي‏رسد به امري مجرد مانند عقل تبديل نمي‏شود بلكه نفسي كه به درجه تجرد رسيده در عين حفظ لوازم و شيونش، يعني بدن، اجزاي نباتي و حيواني،‏ در ضمن وجودي واحد، با امر مجرد ارتباط برقرار كرده و عنوان مجرد بر او صدق مي-كند اما مانند عقول مجرد نمي شود.