مقايسه بهره وري پژوهشي با بهره وري كل در دانشگاه هاي منتخب دولتي ايران

مقايسه بهره وري پژوهشي با بهره وري كل در دانشگاه هاي منتخب دولتي ايران

بهره وري معيار توصيف كننده استفاده صحيح و بهينه از عوامل توليد و درجه دستيابي به اهداف مي‌باشد. در مقاله كارايي و بهره‌وري بخش پژوهشي و كل (آموزشي و پژوهشي) 31 دانشگاه بزرگ دولتي به منظور ايجاد رقابت جهت بهبود بهره‌وري آنها مورد بررسي قرار گرفته‌اند. براي اندازه گيري كارايي و تغييرات بهره‏وري دانشگاه‌ها با توجه به خصوصيات شان از روش ناپارامتري تحليل پوششي داده‌ها استفاده ‌شده است. نكته مهم، بررسي نسبي كارايي فعاليت هاي دانشگاه‌ها در شرايط يكسان مي‌باشد و با اين حال اكثر دانشگاه‌ها از ناكارايي نسبي برخوردارند به عنوان مثال در سال تحصيلي 1386-1385 در بخش پژوهشي، 7 دانشگاه كارا و 23 دانشگاه ناكارا و براي كل (آموزشي و پژوهشي) 19 دانشگاه كارا و 12 دانشگاه ناكارا بودند. براي جلوگيري از تصادفي بودن نتايج از ميانگين هندسي 5 سال تحصيلي 1381 الي 1386 استفاده شده است. بر اين اساس كاراترين دانشگاه ها از نظر فعاليت-هاي پژوهشي شامل دانشگاه هاي تهران، شيراز، كردستان، محقق اردبيلي، رازي كرمانشاه، لرستان و همدان مي باشند و بدان معناست كه اين دانشگاه ها نسبت به بقيه دانشگاه ها با ورودي هاي كمتر، خروجي‌هاي پژوهشي بيشتري ارايه نموده و بيشترين كارايي را داشته اند و همچنين ميزان كارايي 13 دانشگاه از سطح متوسط كارايي دانشگاه ها پايين تر بودند. در بررسي تغييرات بهره‌وري دانشگاه ها مشخص شد كه طي پنج سال تحصيلي بهبودي محسوسي حاصل نشده است و عدم پيشرفت و تغييرات نامحسوس مثبت در بهره‌وري پژوهشي و بهره وري كل عمدتاً ناشي از رشد كم كارايي تكنولوژي (بكارگيري موثر و ميزان تجهيزات و امكانات آموزشي و پژوهشي) آنها مي باشد. در همبستگي متغيرها مشخص شد كه عامل اصلي تعيين كننده رشد بهره‌وري پژوهشي دانشگاه‌ها، ارتقاي شاخص كارايي تكنولوژي است و ساير شاخص‌ها مانند شاخص كارايي فني، سهم و نقش كمتري دارند. در مجموع ارتقاي كارايي و بهره وري دانشگاه ها نيازمند اتخاذ برنامه‌ريزي استراتژيك و راه‌اندازي چرخه مديريت بهبود بهره‌وري در دانشگاه ها است.