نگاهي به آموزش فلسفه در آسياي ميانه

نگاهي به آموزش فلسفه در آسياي ميانه

از گذشتههاي دور، افكار بلند و شخصيتهاي علمي و فرهنگي فراواني در آسياي ميانه ظهور كردهاند. شهرهاي بنامي چون بخارا، سمرقند، خوارزم، فرغانه، خيوه و مرو در اين منطقه پناهگاه نيكي براي بالندگي علم و دانش و شخصيتهاي علمي بودهاند. در اين سرزمين، عرفان و تصوف و انديشههاي فلسفي جريان غالب در دورههاي گوناگون بودهاند. امّا بخت با آن چنان بوده است كه همواره دستخوش تغييرات سياسي و جغرافيايي گردد. و اين دگرگوني و تغيير، باعث ظهور انديشههاي جديد و كمرنگ شدن برخي از تفكرات پيشين شده است. يكي از مباحثي كه در اين تحولات، تغييرات و دگرگونيهاي فراواني يافته است انديشههاي فلسفي و نگاه به مكاتب فلسفي است. نمود اين نگاه را در سدههاي اخير، در دو برهه زماني بيشتر شاهديم: نخست پس از تسلط شوروي سابق به اين منطقه و چيرگي آن بر قزاقستان، قرقيزستان، تاجيكستان، ازبكستان، تركمنستان و برخي از سرزمينهاي اين منطقه، و ديگري پس از استقلال كشورهاي مذكور در اواخر قرن بيستم و پديدار آمدن جريانات جديد در آنها. اين مقاله ميكوشد تا از حيث تاريخي به اين مسيله بپردازد، وضعيت امروز آموزش فلسفه را در آن منطقه بررسي كند و بيشتر بر ازبكستان تاكيد كند، زيرا ازبكستان به جهت داشتن صبغه علمي و فرهنگي، در ميان ديگر كشورهاي آسياي مركزي از اهميت ويژهاي در اين خصوص برخوردار است.