جايگاه مساجد، مدارس و دانشگاه‌هاي كهن در تمدن اسلامي

مساجد جامع، مدارس ديني و مراكز كهنِ بسط علم و دين و فرهنگ در جهان اسلام در واقع در حكم دانشگاه‌هاي امروزي در تحقيق و پژوهش در علوم الهي و بشري محسوب مي‌شدند. در بامداد اسلام از مساجد به عنوان دانشگاه‌هاي عمومي به ويژه در تبيين و آموزش علوم الهي و معارف قرآني و مباحث عقلي و كلامي استفاده مي‌شد. با گسترش دين اسلام و آموزه‌هاي توحيدي به بلاد مختلف و ايجاد مساجد جامع و مدارس گوناگون، بخش اعظمي از وظايف آموزشي، اخلاقي، تربيتي و علمي توسط مساجد به ويژه مساجد جامع در اقصي نقاط جهان اسلام انجام مي‌شد. در اين پژوهش، به اختصار نگاهي گذرا به مهم‌ترين مساجد، مدارس، دارالعلم‌ها و كتابخانه‌هاي كهن و مراكز علمي و طبي كه در اشاعه‌ي علوم الهي، طبيعي، عقلي نقش عمده‌اي ايفا نموده پرداخته خواهد شد.