رويكرد عرفاني به داستان حضرت يوسف(ع) در تفاسير عرفاني

رويكرد عرفاني به داستان حضرت يوسف(ع) در تفاسير عرفاني

يكي از رويكردهاي تفسيري مورد توجه مفسّران در فهم قرآن، تفسير عرفاني است كه معاني باطني آيات قرآن را عرضه مي‌كند. تكيه بر تاويل و رمزي انگاشتنِ قرآن، مهم ترين ويژگي تفاسير عرفاني است. پيشينه اين نوع نگاه به قرآن، به متون ديني پيش از اسلام برمي گردد. صوفيه و عرفا با تكيه بر كشف و شهود و معرفت خاص خود، با روشي متمايز از مفسّران ديگر، به تفسير قرآن پرداخته‌اند. يوسف از سوره هايي است كه بسيار مورد اقبال مفسّران قرار گرفته و تفاسير عرفاني بسياري هم از آن در دست است. در اين پژوهش، سوره يوسف در ده تفسير عرفاني، از نظر روش و رويكرد عرفاني و سير تطوّر نگاه عرفاني به داستان حضرت يوسف(ع) بررسي شده است. مفسّران در تفسيرهاي عرفاني اين سوره، به هر دو جنبه عرفان نظري و عملي در داستان يوسف(ع) نظر داشته‌اند؛ البته آنان در كشف آموزه-هاي عرفاني اين سوره، بيشتر به روايت ها و اسراييليات توجه كرده اند. گاهي هم تاويل هاي ذوقي از اين سوره شده است. در تفاسير عرفاني تا قرن هفتم، نگاه عرفاني به داستان يوسف(ع) بيشتر بر زهد و شريعت استوار بود. اما پس از آن، تحت تاثير آراي ابن‌عربي و به پيروي از او، رويكرد تاويلي به اين داستان بيشتر مورد توجه مفسّران قرار گرفت.