بررسي تاثير پرتودرماني ناحيه سر و گردن بر شاخصهاي بيوشيميايي بزاق

چكيده زمينه و هدف: بزاق نقش بارزي در حفظ سلامتي حفره دهان دارد. كاهش بزاق به دنبال پرتو درماني سر و گردن مي‌تواند تغييراتي در خصوصيات بيوشيميايي بزاق ايجاد كند. هدف ازاين مطالعه، مقايسه خصوصيات بزاق قبل و بعد ازپرتو درماني در 18 بيمار مي‌باشد. روش بررسي: در اين مطالعه نيمه تجربي 18 بيمار مبتلا به انواع سرطان سر و گردن شامل 13مرد و پنج زن از لحاظ ميزان جريان بزاق، ظرفيت بافري و غلظت آميلاز، پروتيين IgM? IgA? IgGو آلبومين بزاق قبل و دو هفته بعد از پرتو درماني ارزيابي شدند. روش ارزيابي آزمايشگاهي به ترتيب با استفاده ازtest Schirmer -Phmeter – بيورت -توربيدومتري و اسپكتروفتومتري بود. علايم دهاني ناشي از پرتو درماني شامل (خشكي دهان، از دست رفتن حس چشايي مشكل در بلع، غذا خوردن و مشكلات تكلم) با توجه به شكايت بيماران ثبت شد. جهت تحليل يافته‌ها از آماره ي pair t-test استفاده گرديد. يافته‌ها: تغييرات معني‌داري در ميزان جريان بزاق (8/7±27/28 در مقابل (24/12±94/10) ميلي‌متر در پنج دقيقه، ظرفيت بافري (68/0±47/6 در مقابل 52/0±06/5)، آميلاز (9/707±5/2536 در مقابل 5/343±23/1053) واحد بين المللي در ليتر و غلظت IgM (8/1±87/0 در مقابل 07/0±04/0) ميلي‌گرم در دسي ليتر قبل و بعد از پرتو درماني ديده شد. تغيير معني‌داري در ميزان IgG، IgA ، Total protein و آلبومين ديده نشد. از لحاظ باليني خشكي دهان، از دست رفتن حس چشايي مشكل در بلع و غذا خوردن و مشكلات تكلم به ترتيب در (100%, 100% ,3/83% و 7/16%) از بيماران ديده شد. نتيجه‌گيري: بر پايه نتايج اين مطالعه پرتو درماني سر و گردن موجب كاهش جريان بزاق، قدرت بافري و غلظت آميلاز و IgM مي‌شود. كليد واژه‎ها: بزاق – پرتودرماني – آميلاز – ظرفيت بافري- ايمونوگلوبين – جريان بزاق .