انديشه توحيدي در آثار سنايي

مسيله اساسي در اين پژوهش، انديشه توحيدي در آثار سنايي است. اين انديشه، بخش مهمي از انديشه هاي اغلب عارفان مسلمان را تشكيل مي‌دهد. نگارنده در سه بخش سعي كرده تا انديشه توحيدي را در آثار سنايي بيان كند. به همين منظور، پس از ذكر توحيد و اقسام آن، در بخش اول گفته است كه مراد سنايي از توحيد وجودي، تاكيد بر جنبه شهودي آن است. در بخش دوم نيز ابن-عربي وار، راه هاي معرفت الله را با بحث در باره مشخصه هايي چون خودشناسي، اسما و صفات الهي، تشبيه و تنزيه، اقرار به خلق افعال بندگان ذكر كرده است. در بخش سوم، پنج شرط مهم را به عنوان شرط هاي اصلي تحقق توحيد از منظر سنايي برمي شمارد كه عبارت-اند از: رفع تعينات بشري، اخلاص، توكل، تفريد و تجريد. هدف از اين مقاله، بررسي و اثبات امكان ستايش و شناختن و شناساندن باري-تعالي است به گونه اي كه بتوان به «تشبيه در عين تنزيه» و «تنزيه در عين تشبيه» (درست به شيوه قرآني) قايل شد، به ويژه كه عارفان بزرگ پس از وي، مانند عطار و مولوي گسترش دهنده ديدگاه توحيدي او هستند.