شناسايي پهنه‌هاي رسوبي ناشي از تحولات اقليمي در پلاياي مهارلو با به كارگيري تكنيك PCA و شاخص OIF

شناسايي پهنه‌هاي رسوبي ناشي از تحولات اقليمي در پلاياي مهارلو با به كارگيري تكنيك PCA و شاخص OIF

ايران كشوري است كه در بخش‌هاي داخلي آن، شواهد ژيومورفولوژيكي متعددي را، از تغييرات اقليمي به صورت تناوب اقليم خشك و باراني دارا است. درياچه مهارلو، يكي از بسترهايي است كه اين شواهد را به صورت سطوحي از رسوبات آواري و تبخيري حفظ كرده است. اين درياچه، حوضه‌ي آبريز خود به مساحت حدود 4266 كيلومترمربع را زهكشي مي‌كند و در حال حاضر داراي اقليمي خشك، با تبخير بيش از بارش است. شرايط اقليمي و هم‌چنين شرايط زمين‌شناسي آن، سبب شده است كه اين درياچه به شكل پلايا تحول يابد. در حالي كه بسترهاي سيلابي و تراس‌هاي كم ارتفاع اطراف درياچه، حكايت از اقليم با بارش بيش‌‌تر را در اين حوضه دارد. اين پژوهش با هدف شناسايي تغييرات درياچه مهارلو انجام شده است. از نقشه‌هاي توپوگرافي 1:25000، داده‌هاي ارتفاعي Aster، تصاوير ماهواره‌اي ETM+ و IRSP6، نقشه زمين‌شناسي 1:100000 و مشاهدات ميداني استفاده شده است. تكنيك‌هاي تحليل مولفه‌هاي اصلي و شاخص OIF براي شناسايي سطوح اطراف درياچه انجام شده است و نتايج آناليز به كمك مشاهدات ميداني و نمونه‌گيري، ارزيابي شده است. نتايج به دست آمده نشان داد كه درياچه‌ي مهارلو در آخرين دوره‌ي سرد، باران بيش‌تري دريافت نموده است و مساحتي معادل 517.6 كيلومترمربع را داشته است. به دليل وجود كاني‌هاي تبخيري از جمله كلسيت، ژيپس و‌هاليت در بستر زمين‌شناسي حوضه و با تغيير اقليم، كاهش بارش و افزايش تبخير، درياچه كوچك‌‌تر شده و كاني‌هاي تبخيري براساس ميزان حلاليت خود رسوب نموده‌اند و سطوح آهكي، گچي و نمكي را در اطراف درياچه تشكيل داده‌اند و درياچه‌ي مهارلو به صورت پلايا تحول يافته است. وجود كاني‌ هاليت در ساير سطوح بيانگر اين است كه كه تغييرات اقليمي بعد از اولين دوره خشكي، تنها سبب تغيير سطوح نمكي شده است و تحول ژيومرفولوژيكي پلاياي مهارلو را مختل ننموده است.