رمانتيسم و مضامين آن در شعر معاصر فارسي

رمانتيسم يكي از پيچيده‏ترين مكاتب ادبي جهان است كه به سبب داشتن ماهيّت متضاد تا به حال تعريف جامع و مانعي از آن ارايه نشده است. پژوهشگران چيرگي خودباوري و نگاه سرد دانشمندان سده‏هاي هفدهم وهجدهم به انسان و طبيعت و جامعه، ناامني‏ها، فقر، استثمار قشرهاي وسيعي از مردم در اروپاي قرن هجدهم، تباهي‏هاي اخلاقي، تشريفات كسالت‏آور، ريا و تظاهر در روابط اجتماعي، خشونت‏ها و انتقام جويي‏هاي دوران انقلاب فرانسه، سرخوردگي‏ها و بدگماني مردم و ... را از دلايل اصلي شكل‏گيري نهضت رمانتيسم مي‏دانند. همدلي و يگانگي با طبيعت، بازگشت به دوران‏ بدوي و معصوميت كودكي، روستاستايي و نفي مظاهر تمدن جديد، فرديّت، ترجيح احساس و تخيّل بر عقل، نوستالژي و حسرت بر ايام گذشته، رويا، نااميدي، مرگ‏انديشي، توصيف فضاهاي ‏تيره و مبهم و وحشت‌زا، كابوس، مضامين گناه آلود و شيطاني و ناسيوناليسم از مهمترين مشخصّات جنبش رمانتيسم است. از آن جايي‏ كه كشور ما تحولات‏ عظيم سياسي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي، سرزمين‏هاي‏ غربي را در آن حدّ وسيع و پردامنه تجربه نكرده است، طبعاً اطلاق چنين نامي‏ بر ادبيّات و شعر جديد فارسي از سر تسامح و ناگزيري خواهد بود. شعر جديد فارسي از دوره مشروطيّت به بعد در هر سه شاخه رمانتيسم (يعني متعادل و متعارف، اجتماعي و افراطي و احساسات‏گرا) براي خود نمايندگاني داشته است. در اين مقاله سعي برآن است كه سير رمانتيك در شعر جديد فارسي و پاره‏اي از مضامين رمانتيسم احساسات‏گرا و سياه مورد بررسي قرار گيرد.