نقاشي سغدي سرچشم هاي براي نگارگري ايراني

Sogdian Painting, A Headspring for Persian Painting

نقاشي سغدي چه از نظر محتوا و چه از نظر صورت با نگارگري ايراني و ريش ههاي آن، از جمله هنر ساساني و هنر مانوي، رابطه مستقيمي دارد. به عبارت ديگر اين نظر هنرپژوهان روسي كه هنر فرارود را جدا از هنر ايران م يدانند، نادرست است چراكه اين هنر بخشي از هنر ايران، اما از برخي جنب هها، مستقل از دربار ساساني است. دوري از مركز قدرت نه تنها سبب آفرينندگي هنرمندان پرتوان سغدي، بلكه تلفيق عناصر وا مگرفته از هنر سرزمي نهاي همسايه را نيز در هنر سغدي ممكن م يساخت. از سوي ديگر، همين دوري سبب م يشد تا در شرايط گوناگون مانند حمله اسكندر يا عر بها امكان محافظت از ميراث گذشته فراهم آيد و ب يدليل نبود كه نخستين جنب شهاي فكري، فرهنگي و هنري ايرانيان از خراسان بزرگ و فرارود برخاست. هنر سغدي در تصوير كردن موضو عهايي كه امكان بروز و ظهور نميي‌افت، آزادي عمل فراوان داشت مانند داستا نهاي عاميانه، داستا نهاي پهلواني و زنان. نقاشي سغدي با توجه به شيوه اجرا و درونماي ههاي مشتركش با نگارگري ايراني م يتواند سرچشمه آن بوده باشد. اين خاستگاه ن هتنها مسيله تفاوت بنيادين درونماي هها، زيباي يشناسي و ناهمگوني زماني با هنر بيزانس؛ بلكه تفاوت جها نبيني و مباني رنگ با هنر چين و ناهمسازي درونماي هها و حالت هيربدانه هنر مانوي را نيز ندارد.