تحول خط بنايي در معماري صفويه با تاكيد بر تزيينات كتيبه‌اي مسجد حكيم اصفهان

The Development of Mosaic Script (Banaei) in the Safavid Architecture with Emphasis on the Inscriptive Ornaments

خط و خوشنويسي طي سد ههاي مختلف، نقش ويژ هاي در تز يينات بناهاي مذهبي چون مساجد و اما مزاد هها داشته است. از اين ميان خط بناييِ ملهم از خط ك وفي در هماهنگي با سطوح بناها و مصالح به ك ار رفته در آ نها، جلوه ويژه و منحصر به فردي در ك تيب هها و تز يينات ايجاد نموده است. شيو ههاي مختلف خط بنايي در امتزاج با خطوط شكسته و هندسي، ك تيب ههاي زيبايي حاوي مضامين آيات قرآني، احاديث نبوي، اسما الهي، ايمه معصومين و اشعار فارسي را در قالب اشكال هندسي مانند شمسه، مربع و لوزي رقم زده است. از نمون ههاي زيبا و ماندگار متعلق به سده هفدهم/ ي ازدهم ك ه در آن خط بنايي در سطحي گسترده مورد استفاده قرار گرفته، مسجد ح يكم اصفهان است. در بررسي ك تيب هها و تز يينات سَردَرهاي ورودي، لچكي ايوا نها، ايوانچ هها و طا قهاي اطراف صحن، زير مقرنس سقف گنبد و ايوا نها و طا قنماهاي داخل و بيرون ايوا نهاي مسجد مذكور به شيو ههاي مختلف اجرايي از اين خط چون خط بنايي ساده، مشكل، متداخل و معقلي بر م يخوريم. اين شيو هها در تر يكب با شيوه آجركاري و ك اش يهاي معقلي اين بنا تز ييناتي منحصربه فرد را بر جاي گذارده است. اكثرك تيب هها با تر يك بهاي مختلف خط بنايي ساده و معقلي اجرا شد هاند.