تجربه موتوسواران از رفتارهاي مخاطره‌آميز: يك پژوهش كيفي

Iranian Motorcyclists’ Personal Experiences of Risky Riding

مقدمه: موتورسواران در افزايش ميزان مرگ‌ومير ناشي از حوادث عبور و مرور در ايران سهم زيادي دارند. شناسايي رفتارهاي مخاطره‌آميز به‌منظور حفظ و ارتقاي سلامت موتورسواران و ساير افراد جامعه ضروري است. مطالعه حاضر به‌منظور تبيين تجربيات موتورسواران از رفتارهاي مخاطره‌آميز انجام شد. مواد و روش‌ها: اين مطالعه با طراحي كيفي و استفاده از نمونه‌گيري مبتني برهدف با حداكثر تنوع و در مكان‌هاي مختلف شهر تهران انجام شد. توليد داده‌ها از طريق مصاحبه‌ عميق و روش‌هاي مشاهده ميداني و ثبت رفتار تكميل شد.كليه مصاحبه‌ها ضبط و كلمه به كلمه تايپ و به‌روش تحليل درونمايه تحليل شد. يافته‌ها: از كدبندي و طبقه‌بندي داده‌ها، دو طبقه اصلي براي تبيين موتورسواري مخاطره‌آميز استخراج شد كه شامل: 1- رفتارهاي غيرعمدي (خطاها) ناشي از توانايي و تجربه ناكافي در رانندگي موتورسيكلت و تمركز ناكافي در هنگام رانندگي و 2- رفتارهاي عمدي (تخلفات) مانند رانندگي بدون توجه به سلامت موتورسيكلت و قطعات آن، استفاده غير مجاز از موتورسيكلت، حركات نمايشي و عدم رعايت مقررات مي‌باشد. نتيجه‌گيري: هرچند تعداد زيادي از انواع رفتارهاي مخاطره‌آميز استخراج‌شده در اين مطالعه به‌نوعي در برخي از مطالعات گذشته نيز مطرح شده‌است. شايد يكي از دلايل تفاوت در تعدادي از اين رفتارها يا تركيب آن‌ها در جوامع مختلف، عوامل رواني و اجتماعي بسيار وسيعي است كه بر رفتارهاي مخاطره‌آميز مرتبط با تصادفات موتورسيكلت تاثير مي‌گذارد.