كانه‌زايي پلي‌متال سرب- روي، مس و آنتيموان نوع انتشاري، رگه چه‌اي و رگه‌اي در محدوده معدني گله‌چاه- شوراب، مجموعه ماگمايي شرق ايران

Disseminated, veinlet and vein Pb-Zn, Cu and Sb polymetallic mineralization in the GaleChah-Shurab mining district, Iranian East Magmatic Assemblage (IEMA)

مجموعه ماگمايي شرق ايران در ناحيه لوت مركزي، ميزبان كانسارهاي پلي‌متال رگه‌اي و پورفيري متعددي است كه محدوده معدني گله‌چاه- شوراب در شمال‌غرب آن قرار دارد. سنگهاي‌ آتشفشاني و توده‌هاي نيمه‌عميق در منطقه، متشكل از كوارتزلاتيت پورفيري، داسيت و ريوداسيت پورفيري و هورنبلند- بيوتيت آندزيت با ماهيت كالك‌آلكالن، معادل گرانيت تيپ I، طي جاي گيري در ترشيري، سنگ ‌بستر منطقه را كه شيل، سيلتستون و آهك ژوراسيك (سازند شمشك) است قطع كرده‌اند. گسلها و درز و شكافها، كنترل‌كننده‌هاي اصلي كاني‌سازي در منطقه هستند. سيالات كانه‌دار حاوي سرب، روي، مس، آنتيموان و عناصر كمياب، كانه‌زايي‌هاي نوع انتشاري، رگه- رگه چه‌اي و در مواردي استوك‌ورك و برشي در اين شكستگيها ايجاد كرده‌اند. كانه‌زايي رگه‌اي و رگه چه‌اي سرب+ روي± مس± آنتيموان در معدن متروكه گله‌چاه به‌ همراه دگرسانيهاي كربناتي و سيليسي مشاهده مي‌شود. كانه‌هاي هيپوژن شامل گالن، اسفالريت، پيريت، كالكوپيريت، بورنونيت و تتراهدريت و محصولات سوپرژن آن شامل سروزيت، كوولين، ديژنيت و پيريت‌‌ كلوييدي نسل دوم است. كانه‌زايي سرب+ روي+ مس+ آنتيموان همراه با دگرساني‌هاي سريسيتي و سيليسي در معدن متروكه شوراب نيز شامل دو نوع كاني‌سازي، يكي رگه چه‌اي و رگه‌اي برشي در مرز داسيت‌ پورفيري، شيل و ماسه‌سنگ‌هاي ژوراسيك و ديگري كانه‌زايي انتشاري و انتشاري- رگه چه‌اي درون نفوذي‌هاي ريوداسيت و داسيت‌هاي پورفيري دگرسان‌شده‌ است. كانه‌هاي اصلي هيپوژن شامل گالن، اسفالريت، استيبنيت، پيريت آرسنيك‌دار، كالكوپيريت و مجموعه تتراهدريت- تنانتيت و كاني‌سازي سوپرژن سولفيدي- اكسيدي شامل مالاكيت، كوولين، سروزيت و پيريت ملنكوييتي است. رخداد كانه‌زايي پلي‌متال سرب+ روي+ آنتيموان± آرسنيك± نقره همراه با مجموعه دگرساني سريسيتي، كربناتي و كلريتي در انديس معدني چوپان به دو شكل رگه‌اي، رگه چه‌اي- استوك‌ورك (تا عمق 30 متري) محدود به گسلها و كاني‌سازي نوع انتشاري-جانشيني (عمق بيش از 70 متر) در سنگ ميزبان ريوداسيت و داسيت‌هاي پورفيري است. مطالعه سيالات درگير حاكي از آن است كه كانه‌زايي‌هاي مس انتشاري- رگه چه‌اي و پلي‌متال انتشاري- جانشيني به‌ترتيب در كانسارهاي شوراب و چوپان در دما، شوري و عمق بالاتري نسبت به كانه‌زايي سرب و روي رگه- رگه چه‌اي كانسار گله‌چاه تشكيل شده‌اند و كانه‌زايي‌هاي تشكيل‌شده در ارتباط با تحول سيالات گرمابي كانه‌دار و اختلاط با آبهاي جوي داراي دما و شوري پايين در منطقه هستند.

The Iranian East Magmatic Assemblage (IEMA) in the Central Lut region, hosted porphyry and vein-type polymetallic mineralization. The GaleChah-Shurab mining district is located in NW of the IEMA. Volcanic and subvolcanic bodies in the area are composed of calc-alkaline porphyry quartz-latite, porphyry dacite and rhyodacite and hornblende-biotite andesite, equivalent to I-type granite. They emplaced in Tertiary and intruded the Jurassic shale, siltstone and limestone basement (Shemshak Fm). The faults, joints and fractures, are the main controls on the mineralization, in forms of disseminated, vein, veinlet and minor stockwork and brecciation type mineralization of Pb, Zn, Cu, Sb and trace elements. Vein and veinlet of Pb+Zn±Cu±Sb in the Gale-Chah abandoned mine accompanied by carbonate and silicic alterations in association with galena, sphalerite, pyrite, chalcopyrite, bournonite and tetrahedrite as the hypogene ore minerals and their supergene products including cerussite, covellite, digenite and second-generation colloidal pyrite. The Pb+Zn+Cu+Sb mineralization associated with sericitic and silicic alterations in the Shurab abandoned mine, is composed of two types of mineralization, veinlet and brecciation vein in the porphyry dacite boundaries with Jurassic shale and sandstones, and the disseminated and disseminated-veinlet mineralization which is hosted by the altered porphyry dacite and rhyodacite intrusive rocks. The mineral assemblages are galena, sphalerite, stibnite, As-bearing pyrite, chalcopyrite and tetrahedrite-tennantite complex hypogene-sulfide ore as a hypogene ore, and malachite, covellite, cerussite and melancoitic pyrite as a sulfide-oxide supergene ore. The Pb+Zn+Sb±As±Ag polymetallic occurrence is associated with sericitic, carbonate and chloritic alteration assemblage in the Chupan occurrence, in two forms, I) vein, veinlet-stockwork (30m depth) confined to fault structures and II) disseminated-replacement (below 70m) mainly hosted in rhyodacite and porphyry dacite rocks. The hypogene minerals are galena, sphalerite, stibnite, pyrite, realgar-orpiment, arsenopyrite, and chalcopyrite with extensive occurrence of oxide-sulfide supergene products, such as Mn-oxide, hematite, malachite and colloidal pyrite. Fluid inclusion study show that disseminated veinlet Cu and disseminated-replacement polymetallic mineralization at the Shurab and Chupan deposits, respectively occurred in the high temperature, salinity and depth compared to vein-veinlet Pb and Zn mineralization of Gale-chah deposit. It seems that the mineralization is related to hydrothermal fluid evolution affected by mixing with cold and low salinity meteoric water.