ارزيابي فني و اقتصادي اثر دو روش آبياري قطره‌اي (تيپ) و شياري بر عملكرد دانه و كارايي مصرف آب در چهار رقم كلزا

Technical and economical assessment of the effect of micro and furrow irrigation methods on grain yield and water use efficiency in four rapeseed cultivars

به منظور انتخاب بهترين رقم كلزا با عملكرد و درصد روغن بالا در دو سيستم آبياري قطره‌اي و شياري، آزمايشي طي سال‌هاي 86-1384 به‌صورت طرح كرت‌هاي خردشده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي همدان انجام شد. عامل اصلي شامل روش ‌آبياري در دو سطح (شياري و قطره‌اي) و عامل فرعي شامل رقم در چهار سطح (Okapi، SLM046، Opera و Licord) بودند. نتايج نشان داد كه اثر اصلي رقم و روش آبياري بر عملكرد محصول معني دار نبود. اثر متقابل آبياري و رقم در سطح پنج درصد معني دار شد. بيشترين عملكرد در روش آبياري قطره‌اي مربوط به رقم Opera ( 3961 كيلوگرم در هكتار) و در روش شياري مربوط به رقم SLM046 ( 3710 كيلوگرم در هكتار) بود. اثر روش آبياري بر كارايي مصرف آب در سطح يك درصد معني‌دار بود. مقدار كارايي مصرف آب در دو روش آبياري قطره‌اي و شياري بترتيب 34/1 و 74/0 كيلوگرم بر متر مكعب بود. به‌عبارت ديگر آبياري قطره‌اي باعث افزايش 81 درصد كارايي مصرف آب نسبت به روش شياري شد. ميانگين حجم آب مصرفي در دو روش آبياري قطره‌اي و شياري به ترتيب 2617 و 4870 مترمكعب ‌درهكتار بود. آبياري قطره‌اي با كاهش46 درصدي ‌درآب مصرفي، مقدارعملكرد نسبتاً يكساني با روش آبياري شياري داشت.عليرغم كاهش 46 درصدي در مصرف آب، هزينه آبياري افزايش يافت. برآيند اين تغييرات منجر به كاهش درآمد خالص مزرعه به ميزان 480/329/1 ريال بود. نسبت منفعت به هزينه طرح نشان دهنده عدم توجيه اقتصادي استفاده از آبياري قطره‌اي (تيپ) در كشت كلزا مي باشد.