تحليل منحني‌هاي پس ماند رسوب معلق در رودخانه ليقوان

Analysis of Hysterics Curves of Suspended Sediment in the Lighvan River

اطلاع از تغييرات ميزان رسوبات معلق در مقابل نوسانات ناگهاني و تدريجي دبي رودخانه‌ها از مسايل مهم در پروژه‌هاي آبي، به ويژه مديريت حوضه‌هاي آبريز مي‌باشد. بدين منظور استفاده از حلقه‌هاي پس ماند رسوب كه بر مبناي تيوري پس ماند است در چند دهه اخير گسترش يافته است. بدليل نبود چنين مطالعاتي در ايران، در اين تحقيق سعي گرديده تا تغييرات منحني پس ماند رسوبات معلق 13 رويداد سيل در مدت 4 سال در حوضه آبريز معرف ليقوان براي نخستين بار مورد بررسي قرار گيرد. لذا پس از شبيه‌سازي مقادير بار معلق لحظه‌اي با استفاده از روشهاي شبكه‌هاي عصبي مصنوعي و رگرسيوني، منحني‌هاي پس ماند بار معلق بر اساس بهترين روش براي هر رويداد رسم شد كه 6 مورد حلقه پس ماند خطي، 4 مورد مانند، 2 مورد ساعتگرد و يك مورد پادساعتگرد براي رسوب معلق رودخانه مشاهده گرديد. نتايج نشان داد كه حلقه‌هاي پس ماند خطي در فصل بهار و ناشي از بارش‌ها با شدت كم رخ داده و حلقه‌هاي مانند عمدتاً در شرايط كم آب سال كه دبي كم بوده ولي شدت بارش زياد مي‌باشد، اتفاق افتاده است.

Knowledge of variation of suspended sediment due to sudden and gradual fluctuations of river discharge is one of the important subjects in water studies specially watershed management. For this purpose sediment hysteretic loops based on hysterics theory have been utilized for last decade. Due to lack of such studies in Iran, this study attempts to investigate variations of suspended sediment hysteretic loops of 13 runoff events along 4 years for the first time. Therefore, after simulation of instantaneous suspended sediment concentration using Artificial Neural Networks and regression methods, hysteretic loops of suspended sediment plotted based on the best method from which 6 cases of single valued, 4 cases of eight-shaped, 2 cases of clockwise and one case of counter-clockwise were observed. The results showed that the linear hysteretic loops occurred in spring were because of low intensity precipitations and the 8-shaped loops mostly occurred in dry season with low river discharge and intense precipitations.