هيومه و سومه در انديشه هندوان و ايرانيان باستان

Soma and Haoma in Ancient India and Iran

آيين مربوط به هيومه و سومه به ترتيب، يكي از آيين‌هاي محوري در ايران و هند روزگار باستان بوده است. اين آيين به افشردن هيومه/سومه اختصاص داشته است. آن گونه كه از اوستا و ريگ ودا پيداست صورت اوليه هيومه/سومه گياهي بود كه به سبب خواص آن مورد توجه بوده است. خاصيت اين گياه موجب شد تا به‌تدريج آييني خاص براي آن به‌وجود آيد. آيين تهيه شراب هيومه/سومه با آداب و رسوم خاصي همراه بود. به قدري اين آيين حرمت داشت كه شراب هيومه/سومه تنها بايد به‌دست روحانيون هر دو دين فراهم مي‌شد. كم‌كم قداست اين گياه راه را براي ظهور ايزد هيومه/سومه باز كرد و به همين جهت قطعاتي از سرودهاي ريگ ودا و اوستا درخطاب به اين دو ايزد سروده شده است. بر طبق اين قطعات، بزرگ‌ترين خويشكاري ايزد هيومه/سومه شفابخشي و بخشيدن جاودانگي است. اين امر بيانگرآن است كه احتمالاً خاصيت درماني اين گياه به عنوان خويشكاري اين ايزد ذكر شده است.