زنان و زبان:بازنمايي هويّت جنسيّتي در كتاب‌هاي زبان‌هاي فارسي، عربي و انگليسي مدارس ايران

چكيده اين مقاله با رويكردي اجتماعي در صدد پاسخگويي به اين پرسش است كه «چه مناسباتي بين زبان و جنسيّت وجود دارد؟» زبان، به عنوان يك ابزار رسانه‌اي براي شكل گيري، تثبيت و تداوم هويّت و منزلت جنسيّتي افراد در جامعه تلقي مي‌شود (ترنر- بوكر،1996). شيوه پژوهش در اين مقاله مبتني برروش تحليل محتوا بود كه بر اساس آن، چگونگي بازنمايي هويّت جنسيّتي در كتاب‌هاي درسي زبان فارسي، زبان عربي و زبان انگليسي مدارس ايران مطالعه شد. نتايج پژوهش نشان داد كه «پديده تقدم مرد» (لي و كولينز، 2008) به اشكال متعدد در اين كتاب‌ها وجود دارد. مطابق نتايج پژوهش، اگرچه اين برتري جنسيّتي به درجات گوناگوني در اين كتاب‌ها مشاهده مي‌شود، اما الگوها و «كدهاي جنسيّتي» (تايلور، 2003) كمابيش يكسان و مشابهي در اين كتاب‌هاي درسي زبان‌هاي مختلف انتقال و انعكاس يافته است كه به خوبي نشان دهنده نقش به مراتب تعيين كننده‌تر محيط اجتماعي و فضاي فرهنگي است. به علاوه، نتايج پژوهش نشان داد كه مراحل متعدد آموزش زبان نيز نقش بسيار موثري در نحوه بازنمايي الگوهاي جنسيّتي ايفا مي‌كنند.