تاملي انتقادي در مفهوم و ايده «اسلام اروپايي»

«اسلام اروپايي» مفهومي است كه به‌صورت فزاينده‌اي در كانون مباحثات اجتماعي و فرهنگي در مورد مسيله مسلمانان اروپاي غربي، قرار دارد. معادل‌هاي لفظي اسلام اروپايي، اسلام حقوق بشردوست، اسلام اروپادوست، اسلام پذيرفتني، اسلام سكولار، اسلام مدرن، اسلام‌هاي ملي نظير اسلام فرانسوي و اسلام انگليسي، اسلام جهاني‌شده، يورو ـ اسلام و بعضاً اسلام ميانه‌رو است. اين مقاله با طرح و بررسي تلقي‌هاي مدنظر از «ايده اسلام اروپايي»، ضمن فراهم آوردن امكان شناخت از ادبيات اين مباحث شايع در فضاي فكري و فرهنگي اروپاي غربي، به نقد اجمالي اين ايده پرداخته است. اسلام اروپايي كه به لحاظ عدم اجماع در مباني و مقاصد نظري صرفاً در حد يك ايده مطرح است، هم‌زمان به‌دليل برخي سياست‌هاي مديريت مذهبي در اروپاي غربي، برنامه يا پروژه‌اي محسوب مي‌شود براي سكولارسازي عقايد مسلمانان اروپا به‌طوري كه كمترين واكنش را در مسلمانان اروپايي معتقد ايجاد كند. ازاين‌رو گرچه تلقي واحدي از ايده اسلام اروپايي وجود ندارد، اما التباس و ابهام مفهومي آن باعث نمي‌شود اروپايي‌ها از اهميت كاركرد درون‌مرزي و حتي فرامرزي اين ايده غافل باشند.