نسبت مصلحت و امنيت در فقه سياسي شيعه

The Relationship between Expedience and Security According to Shiite Jurisprudence

چكيده فقهاي شيعه از چشم‌انداز مقاصد شريعت به مصلحت نگريسته، آن را ملازم شرع و در دوره متاخر، ملازم حكومت اسلامي مشروع پنداشته‌اند. درجه‌بندي و اولويت‌بندي متعلًّقات مصلحت در فقه سياسي شيعه، داراي پيامدهاي آشكاري در حوزه امنيت سياسي، اجتماعي و فرهنگي است. درك پيامدهاي امنيتي، مستلزم حصول معرفت به نسبت مصلحت و امنيت است. در اين راستا، دو نوع رابطه از يكديگر تميز داده شده‌اند، رابطه طولي مبتني بر جانشيني يكي از متعلقات به جاي ساير متعلقات كه پيامدهاي امنيتي ناگوار آن معطوف به مراجع سه‌گانه سياسي، اجتماعي و فرهنگي امنيت مي‌باشد. شناخت اين آسيب رهنمون‌گر رابطه عرضي مبتني بر هم‌نشيني ميان متعلقات سه‌گانه مصلحت است كه بايسته‌هاي نظري و عملي را در حوزه مصلحت‏انديشي به منظور تامين و تضمين فضاي امنيتي تعادل‌گرا تجويز مي‌كند. اين نوع رابطه كه بر محور شريعت و فهم پوياي زمان‌مند و زمينه‌مند از شرع مبتني است، هسته‌ اصلي فرضيه نوشتار حاضر را تشكيل مي‌دهد.