ديدگاه ژنتيكي در مورد فيبروز كيستيك

Cystic Fibrosis genetic view

فيبروز كيستيك (CF) شايع‌ترين بيماري ژنتيكي اتوزومي مغلوب در كشورهاي غربي است. اين بيماري بر اثر جهش در ژن رمزگردان پروتيين "تنظيم‌كننده تراغشايي فيبروز كيستيك" ((CFTR ايجاد مي‌شود. اين ژن منطقه‌اي به طول 250 كيلوباز را بر روي بازوي بلند كروموزوم 7 اشغال مي‌كند. ژن CFTR كه در غشا اپيكال سلول‌هاي اپي‌تليال مترشحه بيان مي‌شود، به‌عنوان كانال كلر عمل مي‌كند و فعاليت آن توسط cAMP تنظيم مي‌شود. بيش از 1400 جهش مختلف در ژن CFTR گزارش شده است. فراواني اين جهش‌ها در جمعيت‌هاي مختلف به‌طور قابل توجهي متفاوت است. فراوان‌ترين جهش در اغلب كشورها حذف اسيد آمينه فنيل‌آلانين در موقعيت 508 پروتيين (F508?) است. طي بررسي‌هايي كه تاكنون بر روي بيماران ايراني انجام گرفته است، فراواني جهش F508? بيش از جهش‌هاي ديگر است، اما فراواني آن از كشورهاي غربي كمتر است. به نظر مي‌رسد ناهمگوني جهش‌ها بين بيماران ايراني زياد باشد و اغلب بيماران هتروزيگوت مركب هستند. آزمايش‌هاي ما بر روي بيماران دچار فيبروز كيستيك (CF) كه تمام اگزون‌هاي ژن CFTR آنها توالي‌يابي شدهاند، نشانگر آن است كه اغلب بيماران ايراني هتروزيگوت‌هاي مركب از يك جهش شديد و يك جهش ملايم يا دو جهش ملايم هستند. اين امر سبب شده فنوتيپ بيماران ايراني نسبت به بيماران كشورهاي غربي ملايم‌تر باشد. توالي‌يابي بهترين روش براي تشخيص بيماران دچار فيبروز كيستيك (CF) در ايران است. در اين مقاله، به‌طور مختصر با اين بيماري و مسايل آن در ايران آشنا مي‌شويم.