نقدي بر فرا روش‌شناسي ايمره لاكاتوش

A Critique of the Lakatosʹʹ Meta-Methodology

ايمره لاكاتوش نظريه‌اي براي ارزيابي روش‌شناسي‌ها و انتخاب بهترين آنها ارايه كرد كه بعداً فراروش‌شناسي نام گرفت. اين فرا‌روش‌شناسي ملهم از روش‌شناسي برنامه‌ي پژوهش علمي لاكاتوش و مبتني بر ويژگي‌هايي بود كه لاكاتوش براي يك روش‌شناسي خوب لازم مي‌دانست. اين فراروش‌شناسي بر آنست تا با توسل به تاريخ علم، هم به شناسايي بهترين روش‌شناسي از ميان همه‌ي روش‌شناسي هاي موجود بپردازد و هم راهي براي تاريخنگاران باز كند تا بتوانند به نحو دقيقتري، تاريخ علم را بازسازي كنند و ازينرو حتي به ارزيابي تاريخنگاري ها علم هم بپردازد. اين مقاله پس از بررسي ساختار اين فراروش‌شناسي به نقد عملكرد آن در ارزيابي روش شناسي ها و انتخاب روش شناسي بهتر و نيز دستيابي آن به اهداف اوليه‌اش همچون خدمت به تاريخنگاران مي‌پردازد. همچنين مشكلاتي كه بر سر راه توسل به «تاريخ واقعي» و آراي دانشمندان در ارزشيابي‌هاي اين فراروش‌شناسي وجود دارد بررسي شده و دور باطلي كه لاكاتوش در استفاده از دو مورد فوق گرفتارش مي‌شود تبيين مي‌شود.

Imre lakatas presented a theory in order to appraise methodologies and to select the better one. This theory, which was called meta-methodology by philosophers, is based on some characters he believes a good methodology need to have and is inspired by his methodology (MSRP). Appealing to the history of science, this meta-methodology was to help us to choose the best mythology among all the methodologies and help historiographers to reconstruct history precisely as well. After reviewing this meta-methodologyʹs structure, the paper criticizes its operation to apprise methodologies and find the better methodologies, and their attainments to their propose. The paper also considers some problems that the meta_-methodology is encountered with in appealing to actual history and scientistsʹ views, as well as the vicious circle rises when Lakatos is using them in the meta-methodology.