مفهوم‌پردازي الگوهاي برنامه‌ريزي درسي آموزش عالي (تجربيات و دستاوردها)

Conceptualization of Curriculum Development Models in Higher Education

برنامه درسي واژه‌اي است كه در متون آموزش عالي كشورهاي مختلف جهان چندان متداول نيست. مجموعه آثار منتشر شده در حوزه برنامه درسي آموزش عالي در قالب كتب و منابع جامع از تعداد انگشتان دست تجاوز نمي‌كند. اين وضعيت در حوزه برنامه‌ريزي درسي در آموزش عالي ايران نيز روند مشابهي دارد. در اين مقاله آنچه كه مورد توجه است ريشه‌يابي، طبقه‌بندي و به نظم كشيدن پژوهش‌ها، مطالعات و گزارش‌هايي است كه در طول زمان جدا از حيطه مطالعات برنامه‌ريزي درسي ـ اگرچه متاثر از آن در محيط دانشگاهها براي برنامه‌ريزي درسي در آموزش عالي شكل گرفته ـ توسعه يافته است و در حوزه‌هاي به‌ويژه علوم انساني كاربرد دارد. بر اين اساس برنامه‌ريزي درسي در آموزش عالي در قالب الگوهاي مختلفي صورت مي‌پذيرد. در اين مقاله ضمن بررسي تجربيات و ديدگاههاي عرضه شده در زمينه برنامه‌ريزي درسي آموزش عالي، نويسندگان تلاش كرده‌اند تا الگوهاي ارايه شده را در قالب يكي از دسته‌ الگوهاي تجويزي يا هنجاري، الگوهاي توصيفي، الگوهاي مفهومي و الگوهاي راهبردي برنامه‌ريزي درسي در آموزش عالي طبقه‌بندي نمايند.

Curriculum development in higher education is one of the modern domains of curriculum field and also it has been a missing element in higher education studies as well, because the curriculum has not seriously been engaged within higher education debate and policy formation and even in its practice. Curriculum design process in not yet properly reflective practice and then it is critical to conceptualize different attempts have been made to explore this process as a deliberative enterprise. This paper tries to conceptualize the different curriculum development models in higher education by using four approaches, i.e. the prescriptive approach, the descriptive approach conceptual and strategic approach models. To analyze the nature of different approaches, it attempts to clarify theoretical perspectives and the main characteristics of each approach and classifies curriculum development models which are under each approach. Then the relationship between prescriptive, the descriptive, conceptual and strategic approaches are illustrated. It is argued that these models reflects a historical evolution of dealing with curriculum in higher education settings, started from curriculum making and moving more and more on curriculum understanding