نقدي دو لايه‌ بر روش‌شناسي ابزارانگارانه ميلتون فريدمن

A Two-fold Critique on Milton Friedman’s Instrumentalist Methodology

مقاله‌ي معروف فريدمن، يعني "روش‌شناسي علم اقتصاد اثباتي"، در شمار يكي از مهم‎ترين و بحث‌ برانگيزترين آثار مطرح شده در قلمروي روش‌شناسي اقتصادي قرار دارد. فريدمن در اين مقاله، اصول حاكم بر شيوه‌ي كار يك اقتصاددان اثبات‌گرا را در قالب رهيافت ابزارانگارانه، تصريح و به اين صورت ديدگاه مناقشه ‌برانگيز خود را در مورد عدم ‌ضرورت واقع‌گرايانه‌بودن فرض‌‌ها به‌منزله‌ي كانون نگرش خود مطرح مي‌كند. در اين مقاله، ضمن بحث درباره‌ي برخي از مهم‎ترين شكاف‌هاي منطقي و نظري موجود در مقاله‌ي فريدمن (نقد دروني)، با توجه به چارچوب معرفت‌شناختي امره لاكاتوش، به بررسي جايگاه معرفت‌شناختي نسخه‌ي فريدمن از روش‌شناسي ابزارانگارانه خواهيم پرداخت (نقد بيروني). هم‎چنين استدلال خواهيم كرد كه ابزارانگاري پيش‌بيني‌گرايانه‌ي فريدمن، آن چنان كه در مقاله‌ي وي بازتاب يافته، افزون بر اين كه بر اساس ملاحظات نظري، به‌لحاظ دروني از دشواري‌هاي مسأله‌برانگيزي رنج مي‌برد، از منظر فلسفي نيز، در چارچوب تحليل لاكاتوش در فلسفه‌ي علم، در زمره‌ي نظريه‌هاي واپس‌گرايانه قرار مي‌گيرد. طبقه‌بندي JEL: B41، B49

Milton Friedman’s seminal article, “Methodology of Positive Economics”, is one of the most important and contentious works ever been discussed within the realm of economic methodology. In this article, on the basis of an instrumentalist approach to the nature of theorizing, Friedman declares the tenets of positive economics, and in this vein, he professes his disputable doctrine about “unrealistic assumptions” as the core of his view. In this article, we try to discuss over some logical and theoretical defects in Friedman’s article which essentially weakens his supportive arguments about his views (internal critique); furthermore, in the light of Lakatos’ epistemological framework, we take into consideration the epistemological status of Friedman’s predectivist instrumentalism (external critique) and we reach this conclusion that his approach is degenerating in Lakatosian term. JEL Classification: JEL: B41، B49