شناسايي مواد تشكيل‌دهنده و بررسي اثرات آنتي‌اكسيداني اسانس و عصاره متانولي گياه

Chemical Composition and Antioxidant Activity of the Essential Oil and Methanolic Extract of Salvia multicaulis Vahl.

مقدمه: Salvia multicaulis گياهي است علفي و پايا متعلق به تيره نعناع كه در مناطق وسيعي از خاورميانه از جمله ايران به صورت وحشي مي‌رويد. اين گياه در اين مناطق به عنوان ادويه و يا چاي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. هدف: شناسايي مواد تشكيل‌دهنده اسانس و بررسي اثرات آنتي‌اكسيداني گياه Salvia multicaulis رشد يافته در استان لرستان و مقايسه آن با نتايج به دست آمده از مناطق ديگر. روش بررسي: بخش‌هاي هوايي اين گياه در مرحله ‌گلدهي از ارتفاعات شمال شهرستان بروجرد واقع در استان لرستان جمع‌آوري شد و پس از خشك شدن در سايه با روش تقطير با آب (Hydrodistillation) ‌مورد اسانس‌گيري قرار گرفت (‌بازده اسانس 3/0 درصد بود). اسانس به دست آمده به وسيله دستگاه GC و GC/MS آناليز شد. نمونه‌هاي اسانس و عصاره متانولي جهت بررسي‌ فعاليت آنتي‌اكسيداني احتمالي‌ با روش‌هاي DPPH و بتا كاروتن- لينولييك اسيد مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج: نتايج اين تحقيق منجر به شناسايي 42 تركيب در روغن اسانسي اين گياه شد كه 96/90 درصد از كل اسانس را شامل مي‌شود. بورنيول (16/17 درصد)، بورنيل استات (58/18 درصد)، كامفور (75/13 درصد)، بتا- كاريوفيلن (87/5) و‌ كامفن (62/5 درصد)‌ تركيب‌هاي اصلي روغن اسانسي اين گونه را تشكيل مي‌دهند. بررسي فعاليت آنتي‌اكسيداني گياه نيز نشان داد كه اسانس و عصاره متانولي آن داراي فعاليت آنتي‌اكسيداني بوده اما اثر عصاره متانولي گياه در حذف راديكال‌هاي آزاد از اسانس بيشتر است. نتيجه‌گيري: آنتي‌اكسيدان‌ها به عنوان جمع‌آوري كننده راديكال‌هاي آزاد عمل نموده و از ‌پراكسيداسيون ليپيد‌ها و فرآيندهاي ديگري كه به وسيله راديكال‌هاي آزاد صورت مي‌گيرد، ممانعت به عمل مي‌آورند. آنتي‌اكسيدان‌ها قادر هستند تا بدن انسان و غذاهاي فرآوري شده را از آسيب‌هاي اكسيداتيوي كه به راديكال‌هاي آزاد نسبت داده مي‌شوند، محافظت نمايند.

Background: Salvia multicaulis is a permanent herb belongs to Lamiaceae family which wildely grows in most regions of Iran. This plant is used as flavour and tea. Objectives: Investigation on the essential oil composition and antioxidant activity of Salvia multicaulis from Lorestan province and comparison of these with other regions. Methods: The aerial parts of the plant were collected from Broujerd in Lorestan province. The air-dried samples were subjected to hydrodistillation using by Cleavenger apparatus for 2 h (in yield of 0.3%). The essential oil was analyzed by GC and GC/MS. The samples were subjected to screening for their possible antioxidant activity by using DPPH and B-carotene-linoleic acid assay Results: Forty-two constituents were identified, accounting for 90.96% of total oil. The main components of this oil were bornyl acetate (18.58%), borneol (17.16%), camphor (13.75%), camphene (5.62%) and B-caryophyllene (5.85%).The samples were subjected to a screening for their possible antioxidant activities by using 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) and B-carotene–linoleic acid assays. In general, in both method the methanolic extract exhibited greater antioxidant activities than essential oil. Conclusion: Antioxidants act as radical scavengers, inhibit lipid peroxidation and other free adical-mediated processes and are able to protect the human body as well as processed foods from oxidative damage attributed to the reaction of free radicals.