نشانه شناختي تصوير زن در سينماي ابراهيم حاتمي كيا

Semiology of Womanʹʹs Image in Ibrahim Hatami Kiaʹʹs Cinema

پژوهش حاضر با هدف نشانه شناختي تصوير زن در سينماي ابراهيم حاتمي كيا انجام شده است. فيلم هاي مورد بررسي چهار فيلم ديده بان، بوي پيراهن يوسف، روبان قرمز و دعوت، از شانزده فيلمي است كه اين فيلم ساز از 1365 تاكنون در چهار دوره جنگ، سازندگي، اصلاحات و اصولگرايي ساخته است. داده ها با استفاده از روش نشانه شناسي به صورت كيفي به دست آمده اند. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه زنان در فيلم‌هاي اوليه حاتمي‌كيا كه به واسطه ارتباط با فضاي جنگ، آثاري مردانه هستند، جايگاهي ندارند. مردها در محور رخدادها قرار داشتند و زن ها بدون حضور مردها تعريف نمي شدند، سوژه‌ها و موضوعاتي كه اصلاً زن در آن ها جايگاهي نداشت. دوره اول فيلم سازي حاتمي كيا اصلاً به حضور زنان نياز نداشت، اما از دوره هاي بعدي و با ورود حاتمي كيا به فضاي شهر و تمركز او روي مسايل اجتماعي جنگ، پاي زنان طبيعتاً به سينماي حاتمي كيا باز مي شود. اما همه اين زن ها همواره يك نفر بوده و هستند و تنها با گذشت زمان ابراهيم حاتمي كيا، نقش زنان را پررنگ تر مي كند.

This research aims to make an analysis of the content and semiology of the image of the women society in the cinematic works of Ebrahim Hatamikia. The (statistical) society of this research consists of four movies (The Watchman, The Scent of Josephʹs Shirt, The Red Ribbon, Invitation) out of total movies produced by him during four separable chronological sections in Iran i.e. imposed wartime, construction period, reform period and fundamentalism period from 1986. Two methods of semiology (coexistence and substitution) and content analysis have been used as variables for analyzing film content (cast role duration, age, social class, occupation type, situation, and type of dressing and theme of dialogues) and, then, a main question and three subsidiary questions were proposed. The results were analyzed quantitatively and qualitatively, using the method of semiology and content analysis. The findings of the research show that the early movies produced by Hatamikia do not give the women a notable position because of the war-based background of these movies. The male gender is placed at the heart of the events and the description of the females is not feasible without the male characters; the cases and themes to which the women have no affinity. The early cinematic works of Hatamikia lack the women presence and role. However, in his later works when he enters the civil space and makes a focus on the social matters women gain some place and take role in the works of Hatamikia. But, these women are all showed as individual characters every time, who take prominence in the course of time gradually.