كلام‌محوري در ادب پارسي

سنت فكري‌ـ‌ فلسفي غرب از روزگار افلاطون و ارسطو، و حتي پيش‌تر از آن، تا قرن بيستم و در انديشه و آراي فردينان دو سوسور، زبان‌شناس سوييسي، تحت تاثير رويكردي دوقطبي، گفتار را بر نوشتار ترجيح مي‌داده است. در اين نگره، انتقال كامل معنا از طريق «گفتار» امكان‌پذير مي‌نمود. حال آنكه نوشتار تنها فرع و جانشين گفتار قلمداد مي‌شد و اين امكان دست‌نايافتني به نظر مي رسيد. با نگاهي گذرا به تاريخ و فرهنگ ايراني ـ اسلامي مي‌توان مدعي شد كه با وجود تفاوت‌هايي در مباني و روش‌ها، با ترجيح گفتار بر نوشتار در گفتمان انديشگي زبان و ادب كلاسيك مواجه هستيم. چنان‌كه، به‌طور خاص، ناصرخسرو مباني نظري اين مهم را سامان بخشيد و سازوكار حاكم بر زبان گفتار حاكميت و سيطره خود را بر حوزه بلاغت اسلامي به‌طور عام و بلاغت فارسي به‌طور خاص تا قرن‌ها ادامه داد. اين مقاله طرح و شرح اين ماجرا خواهد بود