بررسي كارنامه مثنوي پژوهي در ايران

The Study of the history of scholarship on Masnavi in Iran

از ميان آثار مولانا، كتاب گران‌سنگ مثنوي از ديرباز در بسياري از كشورها بويژه در ايران، تركيه و شبه قاره هند، مورد توجه گروه‌هاي مختلف قرار گرفته و آثاري فراوان در پيوند با آن بوجود آمده است؛ اما درباره اين آثار بوجود آمده، تاكنون گزارشي مدون و بايسته ارايه نشده است. بدست دادن گزارش‌هايي علمي و آماري از چگونگي سير مثنوي پژوهي در كشورهاي مختلف، از يك‌سو پاي‌گاه مولانا و مثنوي را در آن ديار روشن‌تر مي‌كند و از سويي اهميت فرهنگ و زبان فارسي را بيش از پيش بيان نشان مي‌دهد و از سويي نيز راه ديگر پژوهش‌گران حوزه مولانا ‌پژوهي را هموارتر مي‌كند. بر همين اساس، در اين مقاله سعي شده است كارنامه مثنوي‌پژوهي در ايران، به دو دوره زماني تقسيم شود و در حدّ توان همه آثاري كه از گذشته‌ تا سال 1383 خورشيدي درباره مثنوي به صورت‌هاي تاليف، تصحيح و ترجمه چاپ گرديده است، بررسي، موضوع‌بندي و طرح شود. بنابراين مقاله حاضر محصول پژوهشي است كه در آن 114 عنوان كتاب، در 210 جلد و 98210 صفحه نقد و بررسي شده است. از اين 114 عنوان كتاب، 86 مورد در 139 جلد و 63732 صفحه بصورت تاليف و 16 مورد در 34 جلد و 17039 صفحه بصورت تصحيح و 12 مورد نيز در 37 جلد و 17439 صفحه بصورت ترجمه بوده است.

Among Moulana’s works the eminent book of Masnaviin many countries particularly Iran, turkey, Indian subcontinent has been the main interest of many groups and around it many works were created yet till present a codified report has not been presented. Producing scientific and statistical reports on the history of the state ofscholarship on Masnavi in different countries on one hand cast light to the standpoint of Moulana and Masnavi in that land and on the other hand reveals the importance of Persian language and culture more than the past and also it paves the way for other scholars working in this domain. For this purpose, attempt is made in this article to divide the record of Masnavi scholarship into two periods. All works produced from the past till 1383 aboutMasnavi in the form of compilation, commentary, and translation published are examined, and classified according to the subject.