اثر كاربري ‌اراضي مختلف حوضه سد زاينده‌رود عليا در توليد رسوب با استفاده از GIS

The effect of various land use types in Zayande Rood Olya drainage basian dam on soil erosion and sediment yield using GIS

رسوبات ناشي از فرسايش خاك در حوضه‌هاي آبخيز، علاوه‌بر هدر رفتن و كاهش حاصلخيزي خاك، موجب كاهش كيفيت آب و عمر مفيد سدها به‌دليل انباشت رسوبات در مخزن آن‌ها مي‌شود. لذا برآورد رسوبات رودخانه‌ها در پروژه‌ها و مديريت منابع آب بسيار مهم است. بنابراين به‌كار بردن داده‌هاي اندازه‌گيري و يا استفاده از روابط تجربي برآورد رسوب رودخانه، نيازمند اطلاعات جزيي‌تري از رودخانه و جريان است كه ممكن است هميشه در اختيار نباشد. اين تحقيق با هدف تعيين اثر نوع كاربري ‌اراضي مختلف در توليد فرسايش و رسوب در حوضه آبخيز تنگ‌گزي (يكي از زير حوضه‌هاي بزرگ حوضه‌ي زاينده‌رود) با مساحت 832 كيلومتر‌مربع و تنوع شرايط سنگ‌شناسي و پوشش ‌گياهي، با استفاده از تكنيك انجام گرفت. در هر واحد همگن، نمونه‌برداري از خاك در سه تكرار، كه مجموعاً 200 نمونه تهيه و همچنين داده‌هاي لازم از طريق پردازش تصاوير رقومي و مطالعات صحرايي حاصل شد. نتايج حاصل از تحقيق نشان داد كه بيشترين مقدار هدر رفت خاك و توليد رسوب با استفاده از معادله جهاني فرسايش خاك در حوضه مورد مطالعه، از كاربري‌هاي مرتع متراكم و بيشه و بوته‌زارهاي كه در واحد فيزيوگرافي كوه خاكي (1.2.1) قرار دارند، صورت گرفته است. اين افزايش توليد رسوب در اين دو نوع كاربري، ناشي از تاثير متقابل دو عامل، شيب و چراي بي‌رويه دام در اوايل فصل بهار است.

Sediments induced from the erosion of watersheds, in addition to soil loss and decline in soil fertility, causes the reduction of water quality and endangers the effective life of reservoirs due to sedimentation and managements. So, Estimation of sediment yield of streams is very important for water resources projects planning. So, to use of measurement data or empirical equals need to smaller data of stream and flow. However, sediment transport equations do not agree with each other and require detailed data on the flow and sediment characteristics. Aiming to prediction effect of land uses on soil erosion and sediment yield under various conditions of litho logy and vegetation, using Ilwis system. This study was performed in the Tange Gazi Watershed, a 832 square kilometer catchment, located in the Chahar Mahal and Bakhtiari, Iran. So, with three replications sampling for each homogonous unit, overall 200 samples were resulted and also Required data were provided by field study and Digital images processing. Results of current study shown that the most of the irreversible soil losses and sediment yield by USLE model occurred in the pastures and natural shrubs land uses that located on earthen mountain land units of study watershed. In these land uses, the effect of slope and overgrazing cause to increase of sediment yield in the spring season.