پايش تغييرات لايه ازن درجو ايران با استفاده ازداده هاي ماهواره اي

Monitoring the Ozone Layer Change in Iran’s Atmosphere, Using Satellite Data

داده‌هاي جمع آوري شده از لايه ازن در سالهاي 1979 تا 1993 توسط سنجنده TOMS برروي ماهواره7 NIMBUS- به دفعات جو زمين را پوشش داده و داده‌هاي ازن كلي جمع‌آوري شده از طريق پردازش تصاوير ماهواره‌اي و اندازه گيرِي‌هاي ميداني، امكان بررسي روند تغييرات ازن در جو تمامي نقاط دنيا ازجمله ايران را ميسر ساخته است. داده هاي اين پژوهش در محدوده طول‌هاي جغرافيايي 5/47 و 5/56 درجه شرقي و عرض‌هاي جغرافيايي 5/26 و 5/38 درجه شمالي قرار دارد. اين محدوده از ماكو درشمال غرب تا شرق بندرعباس در جنوب شرق را شامل مي‌شود. ميانگين سالانه ازن داراي افت و خيزهايي مي‌باشد كه توجيه آن را در گردش جو و فعاليت‌هاي صنعتي مي‌توان يافت.اين افت و خيزها به سمت يكنواختي ميل مي‌كند. در اين پژوهش نشان داده مي‌شود كه اين يكنواختي در فصول تابستان و پاييز به سرعت در حال وقوع بوده و براي عرض‌هاي ميانه (همچون اصفهان) به مقادير بسيار پايين در حال همگرايي است. البته اين مسيله كم و بيش در تمامي منظقه‌هاي صنعتي ايران قابل مشاهده است.ميزان ازن در فصول تابستان و پاييزكاهش مي‌يابد. در ناحيه هايي همچون رشته كوههاي البرز، استان اردبيل و دامنه جنوبي رشته كوههاي البرز، آنومالي‌هايي در توزيع ازن در مقايسه با ساير نقاط ديده مي‌شود ولي تا كنون به زير حد مجاز نرسيده است. تغييرات ميزان ازن در جو اصفهان بصورت مطالعه موردي با استفاده از پردازش تصاوير MODIS در باند 30 استخراج گرديد كه يافته فوق را تاييد نمود.

The collected data of ozone layer between 1979 to 1993 by TOMS sensor on board of NIMBUS-7, that have covered the earth atmosphere repeatedly, have made investigation of the change in the atmospheric ozone all over the world possible. The data used for this research have been confined into region between 47/5E and 56/5E longitude and 26/5N and 38/5N latitude. This region is from Macu in the north-east to the East of Bandar-Abbass in the south-east of Iran.The annual mean of the ozone has some fluctuations which can be explained by atmospheric circulation and industrial regions. This fluctuation tends to uniformity. The rate of the occurrence of this uniformity is noticeable in summer and fall. This uniformity also can more or less be seen in the industrial regions. The amount of ozone reduces in these two seasons. In the regions such as Alborz mountain, Ardabil province and the southern slopes of the Alborz, some anomaly in the amount of ozone can be detected but, it has not gone under the standard. As a case study, by Using MODIS images, the variation of the ozone layer in the atmosphere of Isfahan was evaluated by which, the aforementioned findings was approved.