ميزان توجه به رويكرد تربيت شهروند پيشرفت گرا در كتب درسي علوم اجتماعي دوره راهنمايي تحصيلي ايران

Investigating Progressive Citizenship Education Approach in Social Studies Textbooks in Iranian Middle Schools

تربيت شهروندي پيشرفت‌گرا يكي از رويكردهاي تربيت شهروندي است كه بر تدارك فرصت‌ها جهت كسب و ارتقاي پتانسيل‌هاي مشاركت فعال در زندگي اجتماعي تاكيد دارد. اين پژوهش با هدف بررسي ميزان توجه به رويكرد تربيت شهروند پيشرفت گرا در كتب درسي تعليمات اجتماعي دوره راهنمايي ايران انجام شده است. در اين پژوهش مطالعه اسنادي و كتابخانه‌اي جهت مشخص نمودن مولفه‌هاي تربيت شهروندي پيشرفت گرا و از روش تحليل محتوا به منظور بررسي و تحليل كتب درسي تعليمات اجتماعي دوره راهنمايي مورد استفاده قرار گرفته است. جامعه آماري اين تحقيق در بخش تحليل محتوا، كتب درسي تعليمات اجتماعي دوره راهنمايي است كه كل جامعه، براي مطالعه انتخاب شده است. ابزار جمع آوري اطلاعات، سياهه‌هاي تحليل محتواي كتب درسي است كه پس از مطالعه مباني نظري و بسترهاي قانوني و بر اساس طرح پيشنهادي، تهيه و تدوين و روايي آن توسط متخصصان علوم تربيتي و جامعه شناسي تعيين شده است. واحد تحليل، جملات مندرج در متن كتب درسي است .مهمترين يافته‌هاي اين پژوهش در بخش تحليل محتوا عبارت است از اينكه به تربيت شهروندي پيشرفت گرا در مجموع در كتب تعليمات اجتماعي دوره راهنمايي به ميزان 04/20 درصد در پايه اول راهنمايي، 22 درصد در پايه دوم راهنمايي، 14/20 درصد در پايه سوم راهنمايي، توجه شده است كه نشان از عدم توجه كافي و شايسته به مولفه‌هاي تربيت شهروند پيشرفت گرا در كتب درسي مذكور دارد.

Progressive citizenship education approach is one of the approaches that emphasize on the preperation of oppartunities to achieve potentials for active participation in social life. The main purpose of this research was to study progressive citizenship education approach in social studies textbooks in middle school. In this research, the library and documents were used to study and clarify the progressive citizenship education approach. Also content analysis was used to analyze social studies curriculum in middle school. Statistical samples of content analysis are social studies textbooks taught in middle school.Data collection instruments included lists of content analysis of textbooks. The data were collected by preparing content lists following a thourpugh investigation of theoretical principles and related legal issues. The validity was confirmed by 10 experts. The analysis unit was the sentences of textbooks. Content analysis of the textbooks showed different levels of attention to citizenship rights in different grades in middle school: 20.04% in social studies in the first grade; 22% in the second grade and 20.14% in the third grade.