مطالعه نحوه توارث تحمل به خشكي در گندن نان با استفاده از روش تجزيه ميانگين نسل ها

Inheritance of drought tolerance in bread wheat using generation mean analysis

روش تجزيه ميانگين نسل ها در گندم نان با استفاده از آزمون مقياس مشترك به منظور تعيين نحوه حاصل از تلاقي گندم رقم شيراز (حساس به تنش BC2 ،BC1 ،F2 ،F عمل ژن انجام شد. نسل هاي 1 متحمل به تنش خشكي) و گندم رقم شيراز با رقم شعله (متحمل به ) Ws-82- خشكي) با لاين 14 تنش خشكي) به همراه والدين، به طور جداگانه در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار تحت شرايط تنش وعدم تنش رطوبتي كاشته شدند. صفات اندازه گيري شده در اين آزمايش عبارت بودند از: ارتفاع بوته، طول پدانكل، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، عملكرد دانه در بوته، وزن هزار ،(d) اثرات ژني افزايشي ،(m) دانه، تاريخ گلدهي و وزن بوته. پارامترهاي ژنتيكي شامل ميانگين [l] غالبيت × و غالبيت [j] غالبيت × افزايشي ،[i] افزايشي × اثرات اپيستازي افزايشي ،(h) غالبيت براي صفات مختلف اندازه گيري شد. اثر غالبيت ژن ها مهم ترين عامل ژنتيكي در كنترل بيشتر صفات اهميت بيشتري نسبت به اپيستازي [i] افزايشي × مورد بررسي شناخته شد. همچنين اپيستازي افزايشي داشت. متوسط وراثت پذيري عمومي و خصوصي براي صفت عملكرد دانه در [l] غالبيت × غالبيت شيراز در شرايط نرمال به ترتيب 78 درصد و 44 درصد ودر شرايط × Ws-82- تلاقي شيراز 14 شعله در شرايط نرمال به ترتيب 52 درصد و 29 درصد × تنش 69 درصد و 57 درصد و در تلاقي شيراز D و در شرايط تنش به ترتيب 78 درصد و 56 درصد به دست آمد. متوسط غالبيت ژني نيز در بيشترصفات بزرگ تر از يك بودكه بيانگر اهميت غالبيت مي باشد و مقدار پايين وراثت پذيري خصوصي را توجيه مي كند. تفكيك متجاوز براي همه صفات نشان داد كه اين تلاقي ها مي تواند واجد نتاج نوتركيب متحمل به خشكي باشند. واژه هاي كليد : ي گندم، عمل ژن، تحمل به خشكي، توارث پذيري، تفكيك متجاوز

Abstract Generation mean analysis with joint scaling test was performed to determine the type of gene action. Generations of F1, F2, BC1 and BC2 were derived from crosses between Shiraz (drought susceptibility) cultivar with Ws-82-14 line (drought tolerance) and Shiraz cultivar with Shole (drought tolerance) along with their parents were sown in a randomized complete block design with three replications under stress and non-stress moisture conditions. Traits evaluated in this experiment included plant height, peduncle length, spike length, number of grains per spike, grain yield per plant, 1000- seed weight, flowering date and plant weight. Genetic parameters including mean (m), gene effects additive (d), dominance (h), epistasis effects additive × additive [i], additive× dominance [j], and dominance× dominance[l] were evaluated for different traits. The dominant gene effect was found the most important genetic effect in controlling many traits evaluated. In addition the additive× additive [i] epistasis was more important than dominant× dominant[l] epistasis. The average of broad sense and narrow sense heritabilities were obtained for grain yield in Ws-82-14×Shiraz cross in normal condition, 78% and 44%, in stress condition , 69% and 57%, while in Shole×Shiraz cross in normal condition were 52% and 29%, and in stress condition , 78% and 56%, respectively. The average degree of dominance D H in most of the traits was larger than 1which indicated the importance of dominance and it was in agreement with the low value of narrow sense heritability. Transgressive segregation for the whole traits showed that these crosses can result into recombinant progenies for drought tolerance. Keywords: Weat; Gene action; Dought Tolerance; Heritability; Tansgressive segregation1