تحولات بين‌المللي در حوزه حمايت حقوقي از نشانه‌هاي جغرافيايي با تاكيد بر فرش‌هاي ايراني

International Development in the Field of Legal Protection of Geographical Symbols and Icons with an Emphasis put on Iranian Carpets

حمايت حقوقي بين‌المللي از فرش‌هاي ايراني با استناد به نهاد نشانه‌هاي جغرافيايي، تاثير انكارناپذيري در اشتغال و همچنين صادرات غيرنفتي دارد. حمايت بين‌المللي راجع به نشانه‌هاي جغرافيايي از معاهدات مربوط به حمايت از مالكيت صنعتي و به طور خاص كنوانسيون پاريس (مصوب 1884م) آغاز شد و با تصويب معاهدات اختصاصي آن يعني موافقت‌نامه مادريد (مصوب 1891م) و بعدها موافقت‌نامه ليسبون (مصوب 1958م) تكميل شد. با وجود اين، به دليل وجود برخي خلاهاي قانوني، موافقت‌نامه تريپس (مصوب 1994م) ضمن تحت پوشش قرار داد همه مصاديق مالكيت فكري و تعيين سازوكارهاي اجرايي و ضمانت ‌اجراهاي قوي به طور كامل‌تري به حمايت از نشانه‌هاي جغرافيايي پرداخت. حمايت كامل و موثر از فرش‌هاي ايراني در قدم اول مستلزم ثبت آن مطابق موافقت‌نامه ليسبون و در مرحله بعد، پذيرش و اجراي قواعد و ضمانت اجراهاي تريپس است؛ كه مي‌تواند به صورت جامع پاسخگوي نيازهاي كشور در زمينه حمايت از فرش باشد. در اين نوشتار پس از تعريف نشانه‌هاي جغرافيايي و بررسي عناصر آن، هريك از كنوانسيون‌ها و موافقت‌نامه‌هاي بين‌المللي در اين باره مورد مطالعه قرار گرفته، نقاط ضعف و قوت آنها ذكر و در نهايت و پيشنهادهايي در اين باره ارايه گرديده است.

International protection of Iranian carpets based on the institution of geographical symbols and icons is of an undeniable impact on occupation and non-petroleum export. International protection of geographical symbols and icons began from treaties for protection of patent rights and in particular Paris Convention (approved in 1884), and when its special treaties (i.e. Madrid Agreement 1891 and, later, Lisbon Agreement 1958) were approved, it was completed. Nevertheless, because of some legal gaps, the TRIPS Agreement brought under protection geographical symbols and icons in a more complete way, while covering all instances of intellectual property and determining administrative mechanisms as well as powerful sanctions. Complete and effective protection of Iranian carpets, at first, requires us to register them in accord to the Lisbon Agreement, and then, to accept and implement rules and sanctions of TRIPS; and, this can fulfill our countryʹs needs concerning protection of carpets in an all-inclusive way. After defining and discussing geographical symbols, in the present writing, international conventions and agreements in this concern will be studied, and their weak and strong points will be mentioned; and, then, some comments in this regard will be introduced.