عشق از منظر مولانا و ملّاصدرا( با تكيه بر مثنوي معنوي و اسفار اربعه)

Love from Molana and Molla- Sadra’s Point of View Based on Masnavi and Asfar

يكي از مهم ترين موضوعاتي كه همه‌ي عرفا و فيلسوفان اشراقي بدان نظر داشته‌اند و درباره‌اش سخن گفته‌اند، «عشق» است. آنان عشق را جان و اساس عالم مي‌دانند كه به واسطه‌ي آن، همه‌ي موجودات از ادني‌ تا اعلي‌، در جنبش اند و به سوي سرمنشا ِ عشق، يعني ذاتِ حق تعالي، در حركت. مولانا جلال الدين بلخي و ملّاصدراي شيرازي، دو تن از آن عرفا و فيلسوفان اشراقي هستند كه در آثار و نوشته‌هايشان عشق، نقشي محوري و اصلي دارد و نزديكيِ ديدگاه‌هايشان را در اين باره به روشني و آشكارگي مي‌توان در مثنوي شريف و كتاب اسفار اربعه ديد. «ارزش عشق»، «سريان عشق در كاينات»، «توجه به عشق مجازي»، «پاكدامني و عفت در عشق» و... از جمله‌‌ موضوعاتي هستند كه مولانا و ملّاصدرا، در آن ها هم راي و هم-نظرند و تنها تفاوتِ ديدگاهِ آن دو، در اين است كه آيا عشق مجازي به جسمِ معشوق تعلّق دارد يا به روحِ او. در اين مقاله، بر آنيم، تا پس از ذكر مقدّمه‌اي در باب عشق، تشابه و تفاوت ديدگاه مولانا و ملاصدرا را به فراخي باز نماييم و بررسيم.

One of the most outstanding issues that has drawn the attention of all Gnostics and philosophers is “Love”. They believe “love” to be the basis of the world and that due to which all living beings are in movement, and all move towards God, who is the source of love. In the works of Molana-Jalaloddin-e-Balkhi and Molla- Sadra, “love” has the central role and the similarity of their viewpoints can be observed in Masnavi and Asfar. “Value of love” , “flowing of love in the world” , “attention to trope love”, “chastity in love” etc. are issues that Molana and Molla- Sadra agreeon, and the only difference between their views is whether trope love belongs to body or soul. In the present work, after an introduction to love, attempt has been made to display the difference, and the Similarities of the viewpoints of Molana and Molla- Sadra.