مقايسه تركيب‌هاي تشكيل‌دهنده اسانس گل‌هاي سه ژنوتيپ گل محمدي منطقه كاشان

Comparison of Essential Oil Composition of Flowers of Three Rosa damascena Mill. Genotypes from Kashan

مقدمه: گل محمدي (Rosa damascena Mill.) يكي از درختچه‌هاي دارويي و معطره با ارزش مناطق كوهستاني كاشان محسوب مي‌شود. اين گياه داراي ژنوتيپ‌هاي متعددي مي‌باشد كه به واسطه اندازه و رنگ گل‌ها، تعداد گلبرگ‌ها و ميزان اسانس و تركيب‌هاي تشكيل‌دهنده آن، بسيار متنوع است. هدف: استخراج و شناسايي تركيب‌هاي تشكيل دهنده اسانس سه ژنوتيپ از گل‌هاي محمدي كاشان مي‌باشد. روش بررسي: گل‌هاي سه ژنوتيپ گل محمدي صورتي پرپر، سفيد و طلايي، از ارتفاعات كاشان جمع‌آوري شد. اسانس‌گيري به روش تقطير با آب و با دستگاه كلونجر انجام شد. اجزاي اسانس با استفاده از GC و GC/MS آناليز و شناسايي شد. نتايج: بازده اسانس گل‌هاي ژنوتيپ گل محمدي صورتي پرپر، 025/0 درصد (حجمي/وزني) به دست آمد. 39 تركيب اسانس اين ژنوتيپ شناسايي شد كه سيترونلول (7/34 درصد)، نونادكان (5/14 درصد) و هنيكوزان (3/10 درصد)، تركيب‌هاي عمده اسانس بودند. بازده اسانس ژنوتيپ گل محمدي سفيد، 035/0 درصد (حجمي/وزني) به دست آمد. 21 تركيب اسانس اين ژنوتيپ شناسايي شد كه تركيب‌هاي اصلي تشكيل‌دهنده اسانس، سيترونلول (61/53 درصد)، نونادكان (57/17 درصد) و ژرانيول (59/12 درصد) بودند. بازده اسانس گل‌هاي ژنوتيپ گل محمدي طلايي، 7/0 درصد (حجمي/وزني) به دست آمد. 29 تركيب اسانس اين ژنوتيپ شناسايي شد كه بيشترين تركيب‌هاي تشكيل‌دهنده اسانس، هنيكوزان (32 درصد)، نونادكان (30 درصد) و 9- نونادكن (5/10 درصد) بودند. نتيجه‌گيري: مونوترپن‌ سيترونلول، بيش از 50 – 30 درصد از كل اسانس ژنوتيپ‌هاي صورتي پرپر و سفيد بودند، در حالي كه اثري از اين تركيب در ژنوتيپ طلايي ديده نشد. از سوي ديگر بيش از نيمي از اجزاي اسانس ژنوتيپ طلايي، اختصاص به تركيب‌هاي مومي و سنگين دارد كه مقدار آن در ژنوتيپ‌هاي صورتي پرپر و سفيد، نزديك به 17 درصد بود. گل‌واژگان: گل محمدي، اسانس، گياه دارويي و معطره، سيترونلول، ژنوتيپ، نونادكان

Background: Rosa damascena Mill. is one of the most important medicinal and aromatic plants mountainous areas Kashan. This plant have different genotypes that they are very various in size and colour of flowers, number of petals, amount of essential oil and components. Objective: Extraction and determine of essential oil combination of three genotypes from Rose of Kashan area. Methods: The flowers of these three genophytes fully double link, white and yellow was collected from mountainous areas Kashan. The essential oil, by hydrodistillation using an all-glass Clevenger-type apparatus. The analysis of the oils were performed by using GC and GC-MS methods. Results: Yields of essential oil of fully double link genotype was 0.025% (v/w) and 39 components was identification. The major components of this genotype were citronelool(%34.7), nonadecane (%14.5) and heneicosane(%10.3). Yields of the essential oil of white genotype was 0.035% (v/w) and 21 components was identification, that major components were found as citronellol (%53.61), nonadecane (%17.75) and geraniol (%12.59). Yields of the essential oil of yellow genotype was 0.7% (v/w) and 29 components was identification, that major components were found as heneicosane (%32), nonadecane (%30) and 9-nonadecene (%10.5). Conclusion: Monoterpene citronelool was more than 30-50% from essential oil of genotypes fully double link and white, but this component wasn’t in yellow genotype. On the other hand, heavy hydrocarbon component was more than 50% of essential oils component of yellow genotype, but amount of this component was 17% in fully double link and white genotypes. Keywords: Rosa damascena Mill., Essential oil, Medicinal and Aromatic plant, Genotype, Citroneloole, Nonadecane