سازوكار گسل جوان البرز (منطقه شمالي قم)، شاهدي بر انتقال وارون‌شدگي گسل‌هاي پهنه البرز مركزي-باختري به گسل‌هاي هم‌راستاي آنها در جنوب اين پهنه

New Structural Evidence of Alborz fault (North Qom), Evidence for Transfer of Inversion from Central-west Alborz Faults to the Same Oriented Faults in South Alborz

گسل البرز در منطقه شمال قم، راستاي شمال باختري- جنوب خاوري دارد. مطالعه ساختاري، دو نوع سازوكار را براي گسل البرز نشان مي‌دهد. تحليل نوع جابه‌جايي بر اساس خش خط‌هاي موجود داراي ريك ميانگين (? 53- ? 45) بر روي صفحه گسلي جوان در پهنه گسلي البرز، نشان مي‌دهد كه گسل البرز با هندسه N135/75SW سازوكار جوان معكوس با مولفه برشي چپ‌بر دارد در صورتي كه اين جابه‌جايي با سازوكار پيشين آن متفاوت است. با توجه به ساختارهاي ايجاد شده در اثر فعاليت پيش‌تر اين گسل مانند تاقديس البرز، گسل خوردگي‌هاي همسو و ناهمسو و درزه‌ها مشخص مي‌شود كه گسل البرز داراي حركت معكوس با مولفه راست‌بر بوده است، جابه‌جايي جوان چپ‌بر در گسل‌هاي راستالغز و مايل‌لغز با راستاي مشابه گسل البرز در البرز مركزي - باختري (مانند گسل‌هاي مشا و طالقان) و در گسل‌هاي با راستاي مشابه در جنوب البرز (مانند گسل ايپك و كوشك نصرت) گزارش شده است. در سال‌هاي اخير، علت وارون‌شدگي سازوكار در گسل‌هاي راستالغز و مايل‌لغز البرز مورد توجه محققان بوده و آن‌را نتيجه تاثير تنش پوسته اقيانوسي خزر جنوبي بر البرز معرفي كرده‌اند. تغيير سازوكار گسل البرز، از سازوكار معكوس با مولفه راست‌بر به سازوكار معكوس با مولفه چپ‌بر، نشان مي‌دهد كه در اثر تاثير تنش پوسته اقيانوسي خزر جنوبي وارون‌شدگي در گسل‌هاي راستالغز و مايل‌لغز البرز مركزي- باختري و گسل‌هاي هم‌راستاي موجود در فاصله البرز تا قم به گسل البرز در شمال قم رسيده است.

Structural analysis of the NW-SE oriented Alborz fault in north Qom, demonstrates young left-lateral reverse displacement evidence, based on the rake of the striations on young fault planes (45-53). Strong structural evidence exists for its previous right-lateral reverse displacement. Young left-lateral displacement evidence in NW-SE oriented oblique and strike-slip faults recently was documented in central-west (eg. Mosha and Talegan faults) and south Alborz mountains (eg. Ipak and Kusk-e-Nosrat faults) due to the compression direction of the south Caspian oceanic crust with Alborz mountains. Replacement of right-lateral reverse mechanism by young left-lateral reverse mechanism in the Alborz fault in north Qom implies that the inversion of the central-west Alborz faults is being transferred through to the same oriented faults in south Alborz mountain up to the Qom area.