بررسي مهمترين مواد موثره ثانوي گياه دارويي آقطي (Sambucus ebulus L.) در دو رويشگاه مختلف استان مازندران

Investigation of secondary metabolites of sambucus ebulus L. in two natural regions of Mazandaran province, North of Iran

در قرن اخير شناسايي گياهان دارويي و بومي با خواص آنتي اكسيدان كه در بهبود سلامتي جامعه بشري موثر باشد بسيار مورد توجه محققان سازمان جهاني بهداشت قرارگرفته است. گياه دارويي آقطي (Sambucus ebulus L.) از گونه‌هاي ارزشمند و دارويي شمال ايران مي‌باشد و ساليان درازي است كه مردم بومي استان به طرق مختلف در طب سنتي از فرآورده‌هاي آن در پيشگيري و درمان بيماري‌هاي شايع خود استفاده‌هاي دارويي مي‌برند. در اين تحقيق اندام‌هاي مختلف گياه شامل برگ، گل، ساقه، ميوه نارس و ميوه رسيده از دو رويشگاه طبيعي، واقع در افراچال در ارتفاع 1000 متري از سطح دريا و روستاي دولت آباد شهرستان ساري در ارتفاع 23 متري جمع‌آوري گرديد و به منظور بررسي مهمترين تركيبات ثانوي از پودر خشك اندام‌هاي گياه، عصاره متانولي تهيه گرديد. نتايج بررسي‌هاي اتنوفارماكولوژيكي بدست آمده از افراد بومي در هر دو منطقه حاكي از اهميت اين گونه در درمان سرماخوردگي، التهاب مفاصل، دردهاي رماتيسمي و اگزما بوده و همچنين به عنوان دافع حشرات استفاده مي‌شود. در اين تحقيق نتايج حاصل از بررسي مهمترين مواد ثانوي گياه در هر دو منطقه نشان داد كه تركيب‌هاي فلاونوييدي، فنلي و آنتوسيانين از مهمترين مواد فعال در گياه هستند كه تغيير ارتفاع رويشگاه بر ميزان آن مواد تاثيرگذار است.

Sambucus ebulus L. belongs to Caprifoliaceae family is one of the most important medicinal herbs in North of Iran, with wild growth in sunny temperate forest and mountainous road in Mazandaran province. Different parts have been used as medicine by the rural people for treat of inflammation, srheumatic pain, edema, eczema and insects bites. In this research, leave, flower, unripe fruit and ripe fruit of plant were collected in two natural habitats (23m in Sari region -1000m in Afrachal) respectively. Ecological investigation in two region were obtained, ethnopharmacological data were obtained from rural healers and secondary metabolites tests showed flavonoid, total phenol, anthocyanin were increased in higher region in all part of plant, due to confirm that rural people belived S. ebulus L. was more effective in mountainous region for treatment of their current ailments.