نسبت هويت قومي و ملي در جامعه چند قوميتي ايران:بررسي و مقايسه سه رهيافت نظري

Relationship between Ethnic and National Identities in Iran’s Multiethnic Society: Study and Comparison of Three Theoretical Approaches

هويت‌هاي قومي و نسبت آن با هويت ملي يكي از مسايل اساسي در كشورهاي چند قوميتي به شمار مي‌آيد. چگونگي رابطه و مناسبات ميان اين دو نوع هويت اجتماعي مي‌تواند بر روي همبستگي و انسجام ملي در اين كشورها تاثير بگذارد. تحقيق حاضر با توجه به دغدغه‌ها و نگراني‌هاي موجود در خصوص تنوع فرهنگي و قومي در جامعه ايران و پيامدهاي ناشي از آن ضمن بهره‌گيري از تيوري هويت اجتماعي، تيوري فرهنگ‌پذيري و مدل‌هاي در هم‌بافتگي هويت اجتماعي و انسجام هويت‌هاي چندگانه، رابطه هويت قومي و ملي را مورد بررسي قرار مي‌دهد. نتايج تحليل ثانوي نشان مي‌دهد كه هر دو هويت قومي و ملي در ميان اقوام ايراني برجسته است. همچنين همبستگي ميان احساس تعلق به قوميت و دلبستگي به مليت در كل نمونه مثبت است، اما ميزان رابطه و جهت آن در ميان اقوام متفاوت مي‌باشد. علاوه بر اين نتايج تحقيق حاكي از آن است كه شكل‌هاي مختلفي از تعيين هويت در ميان اقوام ايراني وجود دارد كه وزن و اهميت آنها يكسان نيست. در حالي كه هويت انسجام‌يافته (تركيبي) داراي بيشترين فراواني است، موقعيت‌هاي هويتي همانندسازي و حاشيه‌اي موارد معدودي را تشكيل مي‌دهند. نهايتاً اينكه گروه‌بندي پاسخگويان بر حسب هويت قومي و ملي به تفكيك اقوام ششگانه نشان مي‌دهد كه اگر چه هويت غالب در ميان همه گروه‌هاي قومي هويت انسجام‌يافته است، با اين همه سهم اين نوع هويت در ميان اقوام متفاوت مي‌باشد.