اثربخشي مديريت استرس به شيوه شناختي- رفتاري بر ارتقاي ابعاد مختلف كيفيت زندگي مردان وابسته به مواد

The effectiveness of cognitive-behavioral stress management on the promotion of different domains of quality of lifein substance dependentmen

زمينه و هدف: عوامل بيشماري از جمله انواع استرس‌هاي اجتماعي، اقتصادي و روان‌شناختي در زمينه‌سازي و بروز اعتياد نقش دارند. پژوهش حاضر، به منظور بررسي اثربخشي مديريت استرس به شيوه شناختي- رفتاري بر ارتقاي ابعاد مختلف كيفيت زندگي مردان وابسته به مواد انجام شده است. مواد و روش‌ها: در يك طرح آزمايشي، 30 نفر از افراد وابسته به موادي كه در مركز اجتماع درمان‌مدار اصفهان مقيم بودند، به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (15 نفر) و شاهد (15 نفر) بررسي شدند، گروه آزمايش به مدت 10 جلسه 90 دقيقه‌اي تحت درمان مديريت استرس به شيوه شناختي- رفتاري قرار گرفتند و گروه شاهد درمان خاصي دريافت نكردند. همه شركت كنندگان در پژوهش در آغاز، پايان و سه ماه پس از پايان درمان، پرسش‌نامه كيفيت زندگي (36SF يا -Item short form health survey36) را تكميل كردند. براي تحليل داده‌ها، از تحليل كوواريانس و تحليل كواريانس با اندازه‌هاي تكراري استفاده شد. يافته‌ها: نتايج آزمون تحليل كوواريانس بين دو گروه در مرحله پس‌آزمون در هفت بعد كيفيت زندگي شامل عملكرد جسماني (09/4 = F، 012/0 > P)، محدوديت نقش جسمي (560/3 = F، 021/0 > P)، درد بدني (779/4 = F، 006/0 > P)، سلامت عمومي (987/3 = F، 014/0 > P)، سرزندگي (369/9 = F، 0001/0 > P)، عملكرد اجتماعي (09/4 = F، 012/0 > P) و سلامت ‌روان (420/5 = F، 004/0 > P) تفاوت معني‌داري را نشان داد. همچنين نتايج تحليل كوواريانس با اندازه‌هاي تكراري در مرحله پيگيري تفاوت معني‌داري را در دو بعد درد بدني (047/7 = F، 013/0 > P) و سلامت عمومي (055/7 = F، 013/0 > P) نشان داد. نتيجه‌گيري: با توجه به يافته‌هاي فوق مي‌توان نتيجه گرفت كه مديريت استرس به شيوه شناختي- رفتاري بر ارتقاي ابعاد مختلف كيفيت زندگي مردان وابسته به مواد موثر است.

Aim and Background: Numerousfactorsincludingsocial, economicandpsychologicalstresseshave a role inthegroundsand incidenceof addiction.The purpose of this study was to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral stress managementon promotion ofdifferent domains ofquality oflife in men who are substance dependent. Methods and Materials: In an experimental study, 30 individuals who settled in Isfahan Therapeutic Community Center, Iran, were randomlydivided into experimental (15 subjects) and control (15 subjects) groups. The experimental group underwent ten 90-minute sessions of cognitive-behavioral stress management and the control group did not receive any particular treatment. All participants completed the quality of life inventory (SF-36) at the beginning of the study, completion of treatment and three months following the completion of treatment. Findings: Analysis of covariance results showed a significant difference between the two groups in promotion of different domains ofquality of life including physical function (F = 4.09, P = 0.012),physical role limitations (F = 3.56, P = 0.021), body pain (F = 4.77, P=0.006), general health(F = 3.98, P = 0.014), vitality (F = 9.36, P < 0.0001), social function(F=17.57, P < 0.0001) and mental health(F = 5.42, P = 0.004)in the post test stage.In addition, analysis of covariance with repeated measuresshowed a significant difference in body pain (F = 7.04, P = 0.013), general health (F = 7.05, P = 0.013) in thefollow-up stages. Conclusions: Cognitive-behavioral stress management is effective in promotion of different domains ofquality of life in men who are substance dependent.