كاركرد نماد در حكايتي از هفت‏پيكر

Application of Symbol in Three Parts of the Structure of a Narrative from Haft Peykar

يكي از انواع نقد ادبي نقد اسطوره‏اي است كه برگرفته از نظريات يونگ در زمينه ناخودآگاه جمعي است. كار منتقد اسطوره‏اي بررسي كهن‏الگوهاي اثر ادبي به‌مثابه بازتاب‏هاي ناخودآگاه جمعي ذهن شاعر يا نويسنده در اثر ادبي است؛ كهن‏الگوهايي كه در نهاد ناخودآگاه ذهن مردمان قوم يا جامعه يا فراتر از آن، كل بشر، ساري و جاري است. ذهن آدمي اين عقايد و رفتارهاي اسطوره‏اي را اغلب به شيوه‏اي نمادين در‏مي‏آورد. يكي از اشكال بروز اين كهن‏الگوها به شكل نماد، علاوه‌بر خواب و رويا و ...، خلاقيت‏هاي ادبي است. هفت‏پيكر نظامي از آثاري است كه سرشار از نمادهاي اسطوره‏اي و كاربردهاي كهن‏الگويي است. در اين مقاله سعي شده با استفاده از امكاناتي كه الگوي روان‏شناسي يونگ در زمينه ناخودآگاه جمعي به‌دست داده است و نظر نورتروپ فِراي در زمينه ميتوس‏ها، حكايتي منظوم از اين اثر بررسي شود تا كاركردهاي نماد در اين حكايت روشن شود.

One of the different kinds of literary criticism is mythological criticism which is a method born out of Yung’s theories on collective unconscious. A mythological critic’s task is to analyze the archetypes of a literary work as representations of the collective unconscious of the writer or the poet’s mind; archetypes which are prevalent in that society or people’s mind or above that, in all humanity. Human’s mind often turns such archetypal beliefs and behaviors into symbolic ways, and one manifestation of the appearance of such archetypes as symbols alongside dreams and sleep, etc. is literary creations. Nizami’s Haft Peykar is a work full of mythical symbols and archetypal applications. In this essay, it is tried to offer an analysis of a verse narrative of this work using the tools that Yung’s psychological model in relation to collective unconscious and also Northrop Frye’s theories on mythos give us in order to shed light on the symbolic applications of this narrative.