اخلاق و آداب سخن‌داني در اندرزنامه‌هاي فارسي ميانه

Speechʹʹs Etiquette in Middle Persian Advices (Andarznameh)

سخن و آداب آن از موضوعاتي است كه در متون ادبي و اندرزنامه‌هاي فارسي ميانه همواره به آن توجه شده است. براي بيان آداب سخن‌داني و اهميت آن در متون اين دوره مي‌توان آن‌ها را به چند موضوع كلي تقسيم‌بندي كرد. در اين گزارش، ابتدا در مقدمه‌اي كوتاه به اهميت سخن در ادبيات ايران باستان پرداخته شد؛ سپس آداب سخن‌داني در متون ادبي و اندرزنامه‌هاي فارسي ميانه در قالب موضوعات «راست‌گويي و دوري از دروغ»، «با انديشه سخن‌گفتن»، «ميانه‌روي در گفتار»، «سنجش زمان و سخن»، «نرمي و ادب در گفتار» و غيره بررسي شد. در اين نوشتار، همچنين سعي شده است برخي از اين اصطلاحات در متون نظم و نثر فارسي و نيز برخي از گويش‌ها بررسي شود.

Speech and its etiquette have always been noticed in Middle Persian literary texts and texts on the advice (Andarznameh) as well. To express the etiquette of speech and its weight in the texts of this period, they can be divided into several general subjects. In this report, firstly, a short introduction about the importance of speech in ancient Persian an is given and then the etiquette of speech in Middle persian literature texts (Andarznameh) is elaborated. This etiquette consists of ‘truthfulness and avoiding lying’, ‘wisely spoken speech’, ‘equilibrium in speech’, ‘measurement of location and time of speaking’, ‘softness and politeness in speech’ and ... . It has also been tried in this paper to investigate some of the terminology in poetry and prose texts, and also in some dialects.