بررسي نظريه تمليك يكجانبه در فقه و حقوق ايران با رويكردي برآراي امام خميني(س)

The Notion of Unilateral Possession in Jurisprudence and Law of Iran with a Special Reference to Imam Khomeiniʹʹs Viewpoints

: توانايي يك اراده در ايجاد مالكيت براي ديگري همواره منشا اختلاف ميان فقها بوده است. عده‌اي از فقها آنچنان قدرتي به اراده يك نفر مي‌دهند كه بتواند مالي از اموال خود را داخل در ملكيت ديگري نمايد اين درحالي است كه برخي ديگر به سختي در مقابل اين نظر ايستادگي مي‌نمايند. با بررسي كتب فقهي مصاديقي مانند وصيت و وقف را مي‌توان مشاهده نمود كه به شدت اين اختلافات دامن زده است، به گونه‌اي كه برخي از فقها اين دو نهاد را ازجمله تمليكات يكجانبه مي‌دانند؛ با اين وجود برخي ديگر با استناد به قاعده منع تمليك قهري و اصل عدم ولايت، حكم به استثنايي بودن اينچنين تمليكات داده‌اند. در اين ميان امام خميني از نظر اخير جانبداري نموده ودر حالي كه وصيت را ايقاع و ايجاد شده به اراده موصي مي‌داند، اما تمليك موصي‌به را مشروط به قبول موصي له دانسته‌اند. در وقف نيز علي‌رغم آنكه وقف را ايقاع مي‌داند اما با شرط صحت دانستن قبض و فك ملك بودن آن، تصور تمليك يكجانبه بودن اين دو نهاد حقوقي را با مشكل مواجه نموده‌اند و تمليك به يك اراده را مخالف با آزادي و سلطنت منتفع مي‌داند.

The will of one person to create ownership for another has always been a controversial issue among jurisprudents. Some of the jurisprudents maintain that the will of one person is so strong that he or she is entitled to make another person owner of his or her own property. At the same time there are jurisprudents who oppose this viewpoint. At the same time, some other issues such as endowment and will expand the scope of this controversy. Some jurisprudents consider these two institutions as unilateral possessions. Still there are other jurisprudents who maintain that on the basis of the rule of prohibition of forceful ownership and the principle of lack of guardianship, such ownerships are exceptional. Imam Khomeini advocates the latter viewpoint while considering will as something created by the testator but ownership of property is subject to the acceptance of the legatee. Although they consider endowment as stoppage, the precondition that taking and release makes it correct has made the conception of unilateral ownership of these two legal institutions difficult and hence they consider ownership on the basis of one personʹs will contrary to the freedom and ownership of the beneficiary.