تحول تاريخي جنگ: از الگوهاي سنتي تا نوين

در حالي‌كه جنگ هاي سنتي بيشتر ماهيت متقارن داشتند، امروزه بازيگران، روش ها و ابزار جنگ ها تا حد زيادي تغيير كرده است. شيوه‌هاي جديد جنگ در هزاره سوم ميلادي، كه توسط بازيگران غيردولتي و به‌گونه اي بسيار متفاوت پيش مي آيد، از چارچوب تجزيه و تحليل‌هاي مرسوم نوواقع‌گرايي خارج اند. پس بايد دانست كه موازنه هاي سياسي بين المللي با ثبات نيستند، هرچند كه در اين شرايط خاص اين موازنه ها به هم نخورده است، اما به روشني قابل مشاهده است كه مي توانند متحول شوند. مقاله حاضر ابتدا با رويكرد نظري نوواقع‌گرايي و سپس در چارچوب رويكردهاي نظري ديگر، علل، اشكال و فرايند جنگ در دو الگوي جنگ ايديولوژيك‌محور و جنگ عقلانيت‌محور را با روش توصيفي – تحليلي، مورد بررسي قرار مي دهد. پرسش اصلي اين است كه علل وقوع جنگ، تاكنون چه تحولاتي را پشت سر گذارده و ناظر به چه تغييراتي در دلايل، شيوه ها و فرايند ها بوده است؟ بخشي از پاسخ اوليه اين است كه هرچند وقوع جنگ ها همچنان از دلايل قديمي خود پيروي مي كنند، اما كيفيت و ماهيت جنگ‌هاي آينده در تشديد درگيري ها و امكان توسل به جنگ دستخوش دگرگوني مي گردند