بررسي و نقد ديدگاه‌هاي معرفت‌شناختي درباره وجود ذهني

A Critical Remark on Epistemological Views Concerning Mental Existence

در مبحث وجود ذهني، آنچه از بُعد معرفت‏شناختي مورد توجه است اين است كه آيا صورت ذهني از خارج حكايت مي‏كند؟ و آيا ماهيت اين صورت با ماهيت شي خارجي يكي است؟ حكيمان مسلمان با پيش‌فرض بداهت علم با بحث وجود ذهني برخورد كرده‌اند. بنابراين، پاسخ آنها به پرسش نخست مثبت است. در برابر پرسش دوم، گروهي به عينيّت ماهوي باور دارند. اينان براي اثبات مدعاي خود گاه به بداهت و گاه به استدلال متوسل شده‌اند. گروهي نيز نظريه اشباح حكايتگر را ارايه كرده‌اند كه بر اساس آن، ذهن كاشف از عين است، اما ملاكي كه اين نظريه براي حكايت ذهن از عين به دست مي‌دهد روشن نيست. در مواردي نيز، اين نظريه از تبيين ادراك ناتوان است. نظريه عينيت ماهوي، تبيين روشن‌تري براي حكايت ذهن از عين ارايه مي‌دهد، اما اشكال اين نظريه اولاً برهاني نبودن آن و ثانياً ناسازگاري‌هايي است كه هم در درون اين نظريه و هم در تقابل اين ديدگاه، با برخي مواضع فلسفي ديگر مثل بحث اصالت وجود و اعتباريت ماهيت رخ مي‌نمايد. ما در اين مقاله با الهام از چگونگي شناخت واجب‌تعالي و بهره‌گيري از ديدگاه حكيمان متقدم، ادراك اشيا را به شناخت صفات و خواص و آثار آنها تفسيركرده‌ايم.

What is notable in mental existence from an epistemological perspective is whether mental form signifies what exists in the external world and whether the essence of mental form is identical with the essence of an external thing. Having presupposed knowledge as self-evident, Muslim philosophers have dealt with the issue of mental existence. Thus their answer to the first question is positive whereas some believe in essential identity in regard with the second question. To prove their claim, they have resorted either to self-evidence or to argument. Some have presented the theory of signifying apparitions through which mind can know about the external world. However the criterion they give to show that mind comes to know about the external world is not clear. Also in some cases it fails to explain the nature of perception. The theory of essential identity gives a more vivid explanation of the way mind signifies external world this theory is liable to two objections: 1) it is not based on solid grounds and 2) there are certain inconsistencies in this theory and in relation to other philosophical views such as the fundementality of existence and ideality of quiddity. Being inspired by the way we know God and using the views presented by early philosophers, the author has interpreted the perception of things as knowing their attributes, properties and effects.