فراتحليل مطالعات سرمايه اجتماعي در ايران

Meta-analysis of Studies of Social Capital in Iran

مقاله حاضر نتيجه تحقيقي است با عنوان «فراتحليل وضعيت سرمايه اجتماعي در ايران: موج دوم» كه در سال 1387 به اجرا در آمده است. هدف تحقيق، شناخت وضعيت سرمايه اجتماعي در ايران، بررسي سير تحول و عوامل و موانع شكل‌گيري و ارايه راهكارهايي براي افزايش سرمايه اجتماعي است. تحقيق با روش فراتحليل صورت گرفته و از نتايج 62 عنوان پژوهش (شامل پايان‌نامه‌هاي كارشناسي‌ارشد و دكترا، تحقيقات ميداني و مقالات علمي‌ـ پژوهشي) مرتبط با موضوع استفاده شده است. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد در حوزه‌هاي گوناگون، وضعيت سرمايه اجتماعي يكسان نيست؛ در ميان مولفه‌هاي سرمايه اجتماعي ميزان اعتماد به خانواده و نظام سياسي و نيز ميزان ارتباطات اجتماعي بالاست. در حوزه سياسي ميزان اعتماد به نظام سياسي بالا، ميزان اعتماد به نهادهاي سياسي متوسط و ميزان اعتماد به كنشگران سياسي پايين بوده است. همچنين ميزان مشاركت مردم در حوزه‌هاي گوناگون اجتماعي بسيار پايين است. مجموع يافته‌ها نشان مي‌دهد از نظر مردم ميزان ارزش‌هايي مثل صداقت، امانتداري و گذشت در بين مردم پايين است و ميزان رواج ضد ارزش‌هايي چون كلاهبرداري و چاپلوسي بالا است. همچنين در مجموع ميزان كل سرمايه اجتماعي در ايران نسبتا بالاست، اين ميزان در ساليان مختلف دچار نوسان بوده است. ميزان دينداري، سطح تحصيلات، وضعيت طبقاتي و سن افراد از جمله مهم‌ترين عوامل موثر بر سرمايه اجتماعي بوده است. در پايان مقاله مبتني بر يافته‌ها، راهكارهايي براي بهبود وضعيت سرمايه اجتماعي ارايه شده است.