تامّلي در نسبت عقلانيّت و معنويّت

مقاله‌ي حاضر نخست عقل را از منظر لغت‌شناسي بررسي نموده و مفاهيم آن را با محتواي برخي روايات مقايسه نموده است، سپس ديدگاه راغب اصفهاني و علامه طباطبايي را مورد تامل قرار داده و معنايي متفاوت با نظر ايشان ارايه كرده است. بعد از آن به نقش عقل پرداخته و ضمن طرح اجمالي ديدگاه برخي حكما در مورد عقل نظري و عملي، اين موضوع را با نگاه روايي مورد توجه قرار داده و با تبيين رابطه عقل مطبوع و عقل مسموع، به اين نتيجه رسيده كه «عقل مسموع» همان وحي و پيام رسولان الهي؛ و «عقل مطبوع»، قوه‌اي در وجود انسان است كه با آن پيام الهي درك مي‌شود. آن‌گاه شاخص‌هاي عمده‌ي معنويت (ديانت، عرفان و اخلاق) را محتاج عقل يافته و در نهايت روشن نموده است كه معنويت راستين بدون عقلانيت پنداري بيش نيست.